Aŋguttara Nikāya


[Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]


 

Aŋguttara Nikāya
Chakka Nipāta
VI. Mahā Vagga

Sutta 62

Puris'Indriya-Ñāna Suttaɱ

Adapted from the 1995 edition of the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series.

 


[402]

[1][pts] EVAṂ ME SUTAṂ|| ||

Ekaɱ samayaɱ Bhagavā Kosalesu cārikaɱ cara-māno mahatā bikkhū-saŋghena saddhiɱ yena Daṇḍakappakaɱ nāma Kosalānaɱ nigamo tad avasari.|| ||

Atha kho Bhagavā maggā okkamma aññatarasmiɱ rukkha-mūle paññatte āsane nisidi,||
te ca bhikkhū Daṇḍakappakaɱ pavisiɱsu āvasathaɱ pariyesituɱ.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando sambahulehi bhikkhuhi saddhiɱ yena Aciravatī nadī ten'upasankami gattāni parisiñcituɱ.|| ||

Acira-vatiyā nadiyā gattāni parisiñcitvā pacc'uttaritvā eka-cīvaro aṭṭhāsi gattāni pubb-ā-paya-māno.|| ||

2. Atha kho aññataro bhikkū yanāyasmā Ānando ten'upasankami.|| ||

Upaŋkamitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ etad avoca:|| ||

"Kiɱ nu ko āvuso Ānanda sabbaɱ cetaso samannā-haritvā nu kho Devadatto Bhagavatā vyākato|| ||

'Āpāyiko Devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho' ti.|| ||

udāhu kenaci deva pariyāyenā" ti?|| ||

"Evaɱ kho pan'etaɱ āvuso Bhagavatā vyākatan" ti.|| ||

3. Atha ko āyasmā Ānando yena Bhagavā ten'upasankami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisidi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

"Idh'āhaɱ bhante sambahulehi bhikkhūhī saddhiɱ yena Aciravatī nadī ten'upasankamiɱ gattāni parisiñcituɱ.|| ||

Acira-vatiyā nadiyā gattāni parisiñcitvā pacc'uttaritvā eka-cīvaro aṭṭhāsiɱ gattāni pubb-ā-paya- [403] māno.|| ||

Atha kho bhante aññataro bhikkhū yen'āhaɱ ten'upasankami.|| ||

Upasaŋkamitvā maɱ etad avoca:|| ||

'Kiɱ nu kho āvuso Ānanda sabbaɱ cetaso samannā-haritvā nu kho Devadatto Bhagavatā vyākato:|| ||

"Apāyiko Devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho, ti,

udāhu kenaci deva pariyāyenā" ti?|| ||

Evaɱ vutte ahaɱ bhante taɱ bhikkhu etad avocaɱ:|| ||

'Evaɱ ko pan'etaɱ āvuso Bhagavatā vyākatan' ti."|| ||

"So vā kho Ānanda bhikkhū navo bhavissati acira-pabba-jito,||
thero vā pana bālo avyātto.|| ||

Kathaɱ hi nāma yaɱ mayā ekaɱ-sena vyākataɱ,||
tattha dvejjhaɱ āpajjissati?|| ||

Nāhaɱ Ānanda aññaɱ eka-puggalam pi samanupassāmi,||
yo evaɱ mayā sabbaɱ cetaso samannā-haritvā vyākato,||
yatha-yidaɱ Devadatto.|| ||

Yāvakivañ c'āhaɱ Ānanda Devadattassa vāla-g-ga-koṭi-nittu-d-dana-mattam pi sukkaɱ dhammaɱ addasaɱ,||
n'eva tāvāhaɱ Devadattaɱ vyākāsiɱ:|| ||

'Āpāyiko Devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho' ti.|| ||

Yato ca ko ahaɱ Ānanda Devadattassa vāla-g-ga-koṭi-nittu-d-dana-mattam pi sukkaɱ dammaɱ na addasaɱ,||
ath'āhaɱ Devadattaɱ vyākāsiɱ:|| ||

'Āpāyiko Devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho' ti.|| ||

Yato ca kho ahaɱ Ānanda Devadattassa vāla-g-ga-koṭi-nittu-d-dana-mattam pi sukkaɱ dhammaɱ na addasaɱ,||
ath'āhaɱ Devadattaɱ vyākāsiɱ:|| ||

'Āpāyiko Devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho' ti.|| ||

Seyyathā pi Ānanda gūtha-kūpo sādhika-poriso pūro guthassa samatittiko,||
tatra puriso sasīsako nimuggo assa.|| ||

Tassa koci-d-eva puriso uppajjeyya atthakāmo hitakāmo yoga-k-khemakāmo tamhā gūtha-kūpā uddharitukāmo,||
so taɱ gūtha-kūpaɱ samant-ā-nuparigacchanto na passeyya tassa purisassa vāla-g-ga-koṭi-nittu-d-dana-mattam pi gūthena amakkhitaɱ,||
yattha [404] taɱ gahetvā uddhareyya.|| ||

Evam eva kho ahaɱ Ānanda yato Devadattassa vāla-g-ga-koṭi-nittu-d-dana-mattam pi sukkaɱ dhammaɱ na addasaɱ,||
ath'āhaɱ Devadattaɱ vyākāsiɱ:|| ||

'Āpāyiko Devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho' ti.|| ||

 

§

 

"Sace tumhe Ānanda suṇeyyātha Tathāgatassa puris'indriya-ñāṇāni vibhajantassā" ti?|| ||

"Etassa Bhagavā kālo,||
etassa Sugata kālo,||
yaɱ Bhagavā puris'indriya-ñāṇāni vibhajeyya,||
Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī" ti.|| ||

"Tenah'Ānanda,||
suṇāhi||
sādhukaɱ mana-sikarohi,||
bhāsissāmi" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti||
kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Bhagavā etad avoca:|| ||

3. "Idh'āhaɱ Ānanda ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa kusalā dhammā antara-hitā,||
akusalā dhammā sammukhī-bhūtā,||
atthi ca khavāssa kusala-mūlaɱ asamucchinnaɱ,||
tamhā tassa kusala kusalaɱ pātu-bhavissati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ aparihāna-dhammo bhavissatī' ti.|| ||

Seyyathā pi Ānanda,||
bījāni akhaṇḍāni apūtīni avāt'ātapahatāni sāradāni sukha-sayitāni sukhette supari-kamma-katāya bhūmiyā nikkhittāni;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda|| ||

'Imāni bījāni vuḍḍhiɱ virūḷhiɱ vepullaɱ āpajji-s-santi' ti?|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Evam eva kho ahaɱ Ānanda,||
idh'ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

"Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi [405] dhammā akusalā pi dhammā" ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa kusalā dhammā antara-hitā,||
akusalā dhammā sammukhī-bhūtā,||
atthi ca khavāssa kusala-mūlaɱ asamucchinnaɱ,||
tamhā tassa kusala kusalaɱ pātu-bhavissati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ aparihāna-dhammo bhavissatī' ti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisa-puggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa puris'indriya-ñāṇaɱ cetasā ceto paricca viditaɱ hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa āyatiɱ dhamma samuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

4. Idha pan'āhaɱ Ānanda,||
ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi.|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto pericca pajānāmi.|| ||

'Imassa kho puggalassa akusalā dhammā antara-hitā,||
kusalā dhammā sammukhī-bhūtā,||
atti ca khavassa akusala-mūlaɱ asamucchinnaɱ,||
tamhā tassa akusala akusalaɱ pātu-bhavissati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ parihāna dhammo bhavissatī" ti.|| ||

Seyyathā pi Ānanda bījāni akhaṇḍāni apūtīni avāt'ātapahatāni sāradānī sukha-sayitāni puthu-sīlāya nikkhittāni;||
jāneyyāsi tvā Ānanda:|| ||

'Na yimāni bījāni vuddhiɱ viruḷhiɱ vepullaɱ āpajja-s-santī' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Evam eva kho ahaɱ Ānanda idh'ekaccaɱ puggalaɱ eva cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto pericca pajānāmi.|| ||

'Imassa kho puggalassa akusalā dhammā antara-hitā,||
kusalā dhammā sammukhī-bhūtā,||
atti ca khavassa akusala-mūlaɱ asamucchinnaɱ,||
tamhā tassa akusala akusalaɱ pātu-bhavissati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo [406] āyatiɱ parihāna dhammo bhavissatī" ti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisa-puggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa puris'indriya-ñāṇaɱ cetasā ceto paricca viditaɱ hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa āyatiɱ dhamma samuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

5. Idha pan'āhaɱ Ānanda ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā" ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'N'atthi imassa puggalassa vāl-a-gga-koṭini-t-tuddana-matto pi sukko dhammo||
samannāgato'yaɱ puggalo ekanta-kāḷakehi akusalehi dhammehi,||
kāyassa bhedā param maraṇā apāyaɱ duggatiɱ vinipātaɱ Nirayaɱ upapajjissatī' ti.|| ||

Seyyathā pi Ānanda bījāni khaṇaḍāni pūtīni vāt'ātapahatāni sukhette supari-kamma-katāya bhūmiyā nikkhittāni;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Na yimāni bījāni vuḍḍhiɱ virūḷhiɱ vepullaɱ āpajji-s-santī' ti?"|| ||

"Evam ha bhante."|| ||

"Evam eva kho ahaɱ Ānanda idh'ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā" ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'N'atthi imassa puggalassa vāl-a-gga-koṭini-t-tuddana-matto pi sukko dhammo||
samannāgato'yaɱ puggalo ekanta-kāḷakehi akusalehi dhammehi,||
kāyassa bhedā param maraṇā apāyaɱ duggatiɱ vinipātaɱ Nirayaɱ upapajjissatī' ti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisa-puggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa puris'indriya-ñāṇaɱ cetasā ceto paricca viditaɱ hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa āyatiɱ dhamma samuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti."|| ||

 

§

 

Evaɱ vutte āyasmā Ānando Bagavantaɱ etad avoca:|| ||

[407] "Sakkā nu kho bhante imesaɱ tiṇṇaɱ puggalānaɱ apare pi tayo puggalā sa-p-paṭibhāgā paññāpetun" ti?|| ||

"Sakkā Ānandā" ti Bhagava avoca:|| ||

6. "Idh'āhaɱ Ānanda ekaccaɱ puggala evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imsa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa kusalā dhammā antara-hitā,||
akusalā dhammā sammukhī-bhūtā,||
atthi ca khvāssa kusala-mulaɱ asamucchinnaɱ,||
tam pi sabbena sabbaɱ samugghātaɱ gacchati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ parihāna-dhammo bhavissati' ti.|| ||

Seyyāthā pi Ānanda aŋgārāni ādittāni sampajjalitāni sajoti-bhūtāni puthu-silāya nikkhittāni;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Na yimāni aŋgārāni vuddhiɱ virūḷhiɱ vepullaɱ āpajji-s-santī' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Seyyathā pi vā pan'Ānanda sāyaṇha-samayaɱ sūriye o'gacchante;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Āloko antara-dhāyissati,||
andhakāro pātu-bhavissati' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Seyyathā pi vā pan'Ānanda abhidose aḍḍha-rattaɱ bhatta-kāla-samaye;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Āloko antara-hito andhakāro pātu-bhūto' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Evam eva kho ahaɱ Ānanda idh'ekaccaɱ puggalaɱ eva cetasā ceto paricca jānāmi:|| ||

'Imsa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa kusalā dhammā antara-hitā,||
akusalā dhammā sammukhī-bhūtā,||
atthi ca khvāssa kusala-mulaɱ asamucchinnaɱ,||
tam pi sabbena sabbaɱ samugghātaɱ gacchati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ parihāna-dhammo bhavissati' ti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisa-puggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda [408] Tathāgatassa puris'indriya-ñāṇaɱ cetasā ceto paricca viditaɱ hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa āyatiɱ dhamma samuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti."|| ||

7. Idha pan'āhaɱ Ānanda ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā kusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa akusalā dhammā antara-hitā,||
kusalā dhammā sammukhī-bhūtā,||
atthi ca khvāssa akusala-mūlaɱ asamucchinnaɱ,||
tam pi sabbena sabbaɱ samugghataɱ gacchati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ aparihāna dhammo bhavissatī" ti.|| ||

Seyyathā pi Ānanda aŋgārāni ādittāni sampajjalitāni sajoti-bhūtāni sukkhe tiṇa-puñje vā kaṭṭha-puñje vā nikkhittāni;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Imāni aŋgārāni vuḍḍhiɱ virūḷhiɱ vepullaɱ āpajji-s-santi' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Seyyathā pi vā pan'Ānanda rattiyā paccūsa-samayaɱ sūriye uggacchante;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Andhakāro antara-dhāyissati,||
āloko pātu-bhavissatī' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Seyyathā pi vā pan'Ānanda abhidose majjhantike bhatta-kāla-samaye;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Andhakāro antara-hito,||
āloko pātu-bhūto' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Evam eva kho ahaɱ Ānanda idh'ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā kusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa akusalā dhammā antara-hitā,||
kusalā dhammā sammukhī-bhūtā,||
atthi ca khvāssa akusala-mūlaɱ asamucchinnaɱ,||
tam pi sabbena sabbaɱ samugghataɱ gacchati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ aparihāna dhammo bhavissatī" ti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisa-puggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa puris'indriya-ñāṇaɱ cetasā ceto [409] paricca viditaɱ hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa āyatiɱ dhamma samuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti."|| ||

8. Idha pan'āhaɱ Ānanda ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'N'atthi imassa puggalassa vāl-a-gga-koṭini-t-tuddana-matto pi akusalo dhammo,||
samannāgato'yaɱ puggalo ekanta-sukkehi anavajjehi dhammehi,||
diṭṭhe'va dhamme parinibbāyissatī' ti.|| ||

Seyyathā pi Ānanda aŋgarāni sītāni nibbūtāni sukkhe tiṇa-puñje vā kaṭṭha-puñje vā nikkhittāni;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Na yimāni aŋgārānī vuḍḍhiɱ viruḷhiɱ vepullaɱ apajjissanti' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Evam eva kho ahaɱ Ānanda idh'ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'N'atthi imassa puggalassa vāl-a-gga-koṭini-t-tuddana-matto pi akusalo dhammo,||
samannāgato'yaɱ puggalo ekanta-sukkehi anavajjehi dhammehi,||
diṭṭhe'va dhamme parinibbāyissatī' ti.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ aparihāna dhammo bhavissatī" ti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisa-puggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa puris'indriya-ñāṇaɱ cetasā ceto paricca viditaɱ hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa āyatiɱ dhamma samuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti."|| ||

Tatr'Ānanda ye te purimā tayo puggalā,||
tesaɱ tiṇṇaɱ puggalānaɱ eko aparihāna-dhammo,||
eko parihāna-dhammo,||
eko apāyiko nerayiko.|| ||

Tatr'Ānanda ye'me pacchimā tayo puggalā,||
imesaɱ tiṇṇaɱ puggalānaɱ eko parihāna-dhammo,||
eko aparihāna-dhammo,||
eko pari-Nibbāna-dhammo ti.|| ||

 


Contact:
E-mail
Copyright Statement