Dīgha Nikāya


[Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]


 

Dīgha Nikāya

Sutta 17

Mahā-Sudassana Suttantaɱ

Adapted from the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series

 


[169]

[1][bs][pts] EVAṂ ME SUTAṂ.|| ||

Ekaɱ samayaɱ Bhagavā Kusinārāyaɱ viharati upa vattane mallānaɱ sālavane antarena yamakasālānaɱ pari-Nibbānasamaye.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando yena Bhagavā ten'upasankami,||
upasankamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca.|| ||

"Mā bhante Bhagavā imasmiɱ kuḍḍanagarake ujjaŋgalanagarake sākhānagarake parinibbāyi.|| ||

Santi bhante aññāni mahānagarāni,||
seyyath'īdaɱ,||
campā Rājagahaɱ Sāvatthi sāketaɱ kosambī bārāṇasī,||
ettha Bhagavā parinibbāyatu.|| ||

Ettha bahū khattiya-mahā-sālā brāhmaṇa-mahā-sālā gahapati-mahā-sālā Tathāgate abhi-p-pasannā,||
te Tathāgatassa sarīrapūraɱ karisantī" ti.|| ||

2. "Mā hevaɱ Ānanda avaca mā hevaɱ Ānanda avaca kuḍḍanagarakaɱ ujjaŋgalanagarakaɱ sākhā nagarakanti.|| ||

Kusāvati rājadhāni

Bhūta-pubbaɱ Ānanda rājā mahā sudassano nāma ahosi khantiyo muddhā-vasitto1 cāturanto vijitāvī jana-padatthācariya-p-patto.|| ||

[170] rañño Ānanda mahā sudassanassa ayaɱ kusinārā kusāvatī nāma rājadhānī ahosi.|| ||

Sā kho Ānanda kusāvatī puratthimena ca pacchimena ca dvādasayojanāni ahosi āyāmena,||
uttarena ca dakkhiṇena ca sattayojanāni vitthārena.|| ||

Kusāvatī Ānanda rājadhāni iddhā c'eva ahosi vītā ca bahu-janā ca ākiṇṇa-manussā ca subhikkhā ca.|| ||

Seyyathā pi Ānanda devānaɱ ā'akamandā nāma rājadhāni iddhā c'eva phītā ca bahu-janā ca ākiṇṇayakkhā ca subhikkhā ca,||
evam eva kho Ānanda kusāvatī rājadhānī iddhā c'eva ahosi phītā ca bahu-janā ca ākiṇṇa-manussā ca subhikkhā ca.|| ||

Kusāvatī Ānanda rājadhāni dasahi saddehi avicittā ahosi divā c'eva rattiɱ ca.|| ||

Seyyath'īdaɱ,||
hatthi-saddena assaddena ratha-saddena bheri-saddena mudiŋgasaddena vīṇāsaddena gītasaddena sammasaddena tālasaddena (saŋkhasaddena) asnātha pivatha khādathāti dasamena saddena.|| ||

3. Kusāvatī Ānanda rājadhānī sattahi pākārehi parikkhittā ahosi.|| ||

Eko pākāro sovaṇṇamayo,||
eko rūpiyamayo,||
eko veeriyamayo,||
eko pha'ikamayo,||
eko lohitaŋkamayo1 eko masāragallamayo,||
eko sabbaratanamayo.|| ||

Kusāvatiyā Ānanda rājadhāniyā catunnaɱ vaṇṇānaɱ dvārāni ahesuɱ.|| ||

Ekaɱ dvāraɱ sovaṇṇamayaɱ,||
ekaɱ rūpiyamayaɱ,||
ekaɱ veeriya mayaɱ,||
ekaɱ pha'ikamayaɱ.|| ||

[171] ekekasmiɱ dvāre satta satta esikā nikhātā ahesuɱ.|| ||

Tiporisaŋgā ti-porisanikhātā dvādasaporisā ubbedhena,||
ekā esikā sovaṇṇamayā,||
ekā rūpiyamayā,||
ekā veeriyamayā,||
ekā pha'ikamayā,||
ekā lohitaŋkamayā,||
ekā masāragallamayā,||
ekā sabbaratanamayā.|| ||

Kusāvatī Ānanda rājadhāni sattahi tālapantihi parikkhittā ahosi.|| ||

Ekā tālapanti sovaṇṇamayā,||
ekā rūpiyamayā,||
ekā veeriyamayā ekā pha'ikamayā,||
ekā lohitaŋkamayā,||
ekā masāragallamayā,||
ekā sabbaratanamayā.|| ||

Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi,||
rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Veeriyamayassa tālassa veeriyamayo khandho ahosi pha'ikamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Pha'ikamayassa tālassa pha'ikamayo khandho ahosi.|| ||

Veeriyamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Lohitaŋkamayassa tālassa lohitaŋkamayo khandho ahosi masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi lohitaŋkamayāni pattāni ca phalāni ca sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Tāsaɱ kho pan'Ānanda tālapantīnaɱ vāteritānaɱ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca 2 madanīyo ca.|| ||

Seyyathā pi Ānanda pañc'aŋgikassa turiyassa suvinītassa suppaṭitā'itassa kusalehi samannāgatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo [172] ca.|| ||

Evam eva kho Ānanda tāsaɱ tālapantīnaɱ vāteritānaɱ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca.|| ||

Ye kho pan'Ānanda tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuɱ soṇḍā pipāsā,||
te tāsaɱ tālapantinaɱ vāteritānaɱ saddena parivāresuɱ.|| ||

Cakkaratanaɱ

4. Rājā Ānanda mahā sudassano sattahi ratanehi samannāgato ahosi catūhi ca iddhihi.|| ||

Katamehi sattahi? Idh'Ānanda rañño mahā sudassanassa tadah'uposathe paṇṇarase sīsaɱ nahātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaɱ cakka-ratanaɱ pātu-r-ahosi sahassāraɱ sanemikaɱ sanāhikaɱ sabbā-kāra-paripūraɱ,||
disvā rañño mahā sudassanassa etad ahosi: "sutaɱ kho pan'etaɱ: yassa rañño khattiyassa muddhābhisittassa tadah'uposathe paṇṇarase sīsaɱ nahātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaɱ cakka-ratanaɱ pātu bhavati sahassāraɱ sanemikaɱ sanābhikaɱ sabbā-kāra-paripūraɱ,||
so hoti rājā cakka-vattī ti.|| ||

Assaɱ nu kho ahaɱ rājā cakka-vatti" ti.|| ||

5. Atha kho Ānanda rājā mahā sudassano uṭṭhāy āsanā,||
ekaɱsaɱ uttarā-saŋgaɱ karitvā,||
vāmena hatthena suvaṇṇa bhiŋkāraɱ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakka-ratanaɱ abbhukkiri: pavattatu bhavaɱ cakka-ratanaɱ,||
abhivijinātu bhavaɱ cakka-ratananti.|| ||

Atha kho taɱ Ānanda cakka-ratanaɱ puratthimaɱ disaɱ pavat' ti.|| ||

Anvadeva rājā mahā sudassano saddhiɱ catur'aŋginiyā senāya.|| ||

Yasmiɱ kho pan'Ānanda padese [173] cakka-ratanaɱ patiṭṭhāsi tattha rājā mahā sudassano vāsaɱ upagañchi saddhiɱ catur'aŋginiyā senāya.|| ||

Ye kho pan'Ānanda puratthimāya disāya paṭirājāno te rājānaɱ mahā sudassanaɱ upasankamitvā evam āhaɱhu: ehi kho mahārāja,||
svāgataɱ,||
te mahārāja,||
sakante mahārāja,||
anusāsa Mahārājāti.|| ||

Rājā mahā sudassano evam āha pāṇo na hantabbo adinnaɱ nādātabbaɱ kāmesu micchā na caritabbā.|| ||

Musā na bhāsitabbā.|| ||

Majjaɱ na pātabbaɱ.|| ||

Yathā bhuttañ ca bhuñjathāti.|| ||

Ye kho pan'Ānanda puratthimāya disāya paṭirājāno te rañño mahā sudassanassa anuyantā ahesuɱ.|| ||

Atha kho taɱ Ānanda cakka-ratanaɱ puratthimaɱ samuddaɱ ajjhogāhetvā pacc'uttaritvā dakkhiṇaɱ disaɱ pavatti,||
dakkhiṇaɱ samuddaɱ ajjhogāhetvā pacc'uttaritvā pacchimaɱ disaɱ pavatti,||
pacchimaɱ samuddaɱ ajjhogāhetvā pacc'uttaritvā uttaraɱ disaɱ pavatti anvadeva rājā mahā sudassano saddhiɱ catur'aŋginiyā senāya yasmiɱ kho pan'Ānanda padese cakka-ratanaɱ patiṭṭhāsi,||
tattha rājā mahā sudassano vāsaɱ upagañji saddhiɱ catur'aŋginiyā senāya.|| ||

Ye kho pan'Ānanda uttarāya disāya paṭirājāno,||
te rājānaɱ mahā sudassanaɱ upasankamitvā evam āhaɱsu:ehi kho mahārāja,||
svāgataɱ te mahārāja,||
sakaɱ te mahārāja,||
anusāsa Mahārājāti.|| ||

Rājā mahā sudassano evam āha: pāṇo na hantabbo,||
adinnaɱ nādātabbaɱ,||
kāmesu micchā na caritabbā,||
[174] musā na bhāsitabbā,||
majjaɱ na pātabbaɱ,||
yathā bhuttañ ca bhuñjathāti ye kho pan'Ānanda uttarāya disāya paṭirājāno te rañño mahā sudassanassa anuyantā ahesuɱ.|| ||

6. Atha kho taɱ Ānanda cakka-ratanaɱ samuddapariyan taɱ paṭhaviɱ abhivijinitvā kusāvatiɱ rājadhāniɱ paccāgantvā rañño mahā sudassanassa antepuradvāre atthakaraṇappamukhe akkhāhataɱ maññe aṭṭhāsi.|| ||

Rañño mahā sudassanassa antepuraɱ upasobhayamānaɱ.|| ||

Rañño Ānanda mahā sudassanassa eva-rūpaɱ cakka-ratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Hatthi-ratanaɱ

7. Puna ca paraɱ Ānanda rañño mahā sudassanassa hatthi-ratanaɱ pātu-r-ahosi,||
sabbaseto sattappatiṭṭho iddhimā vehāsaŋgamo uposatho nāma nāgarājā.|| ||

Taɱ disvā rañño mahā sudassanassa cittaɱ pasīdi: bhaddakaɱ vata bho hatthiyānaɱ sace damathaɱ upeyyāti atha kho taɱ Ānanda hatthi-ratanaɱ seyyathā pi nāma bhaddo hatthājāniyo dīgha-rattaɱ suparidanto,||
evam eva damathaɱ upagañja.|| ||

Bhūta-pubbaja Ānanda rājā mahā sudassano tam eva hatthi-ratanaɱ vīmaɱsa-māno pubbaṇha-samayaɱ abhirūhitvā samuddapariyan taɱ paṭhaviɱ anuyāyitvā kusāvatiɱ rājadhāniɱ paccāgantvā pātarāsamakāsi.|| ||

Rañño Ānanda mahā sudassanassa eva-rūpaɱ hatthi-ratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Assaratanaɱ

8. Puna ca paraɱ Ānanda rañño mahā sudassanassa assa-ratanaɱ pātu-r-ahosi,||
sabbaseto kā'asīso muñjakeso iddhimā vehāsaŋgamo valāhako nāmā assarājā.|| ||

Taɱ disvā rañño mahā sudassanassa cittaɱ pasīdi: bhaddakaɱ vata bho assayānaɱ sace damathaɱ upeyyāti.|| ||

Atha [175] kho taɱ Ānanda assa-ratanaɱ seyyathā pi nāma bhaddo ass-ā-jānīyo dīgha-rattaɱ suparidanto evam eva damathaɱ upagañchi.|| ||

Bhūta-pubbaɱ Ānanda rājā mahā sudassano tam eva assa-ratanaɱ vīmaɱsa-māno pubbaṇha-samayaɱ abhiruhitvā samuddapariyan taɱ paṭhaviɱ anuyāyitvā kusāvatiɱ rājadhāniɱ paccāgantvā pātarāsamakāsi.|| ||

Rañño Ānanda mahā sudassanassa eva-rūpaɱ assa-ratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Maṇiratanaɱ

9. Puna ca paraɱ Ānanda rañño mahā sudassanassa maṇi-ratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

So ahosi maṇi veeriyo subho jātimā aṭṭhaɱso suparikammakato accho vippasanno sabbākārasampanno.|| ||

Tassa kho pan'Ānanda maṇi-ratanassa ābhā samantā yojanaɱ phuṭā ahosi.|| ||

Bhūta-pubbaɱ Ānanda rājā mahā sudassano tam eva maṇi-ratanaɱ vīmaɱsa-māno caturaŋginiɱ senaɱ sannayahitvā maṇiɱ dhajaggaɱ āropetvā ratt-andhakāra-timisāyaɱ pāyāsi.|| ||

Ye kho pan'Ānanda samantā gāmā ahesuɱ,||
te tenobhāsena kammante payojesuɱ divāti maññamānā.|| ||

Rañño Ānanda mahā sudassanassa eva-rūpaɱ maṇi-ratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Itthiratanaɱ

10. Puna ca paraɱ Ānanda rañño mahā sudassanassa itthi-ratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇa-pokkha-ratāya samannāgatā,||
nātidīghā nātirassā,||
nātikisā nātithūlā nātikā'i nāccodātā atikkantā mānusaɱ vaṇṇaɱ1 appattā dibbaɱ vaṇṇaɱ.|| ||

Tassa kho pan'Ānanda itthi-ratanassa eva-rūpo kāya-samphasso hoti,||
seyyathā pi nāma tūla-picuno vā kappāsa-picuno vā.|| ||

Tassa kho pan'Ānanda itthi-ratanassa sīte uṇhāni gattāni honti,||
uṇhe sītāni.|| ||

Tassa kho pan'Ānanda itthi-ratanassa kāyato candanagandho vāyati.|| ||

Mukhato uppalagandho.|| ||

Taɱ kho pan'Ānanda itthi-ratanaɱ rañño mahā sudassanassa pubb'uṭṭhāyinī ahosi [176] pacchā-nipātinī kiɱkārapaṭisāvinī manāpacārīni piyavādinī.|| ||

Taɱ kho pan'Ānanda itthi-ratanaɱ rājānaɱ mahā sudassanaɱ manasāpi no aticārī.|| ||

Kuto pana kāyena.|| ||

Rañño Ānanda mahā sudassanassa eva-rūpaɱ itthīratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Gahapatiratanaɱ

11. Puna ca paraɱ Ānanda rañño mahā sudassanassa gahapati-ratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Tassa kamma-vipākajaɱ dibba-cakkhu pātu-r-ahosi,||
yena nidhiɱ passati sassāmikampi assāmikampi.|| ||

So rājānaɱ mahā sudassanaɱ upasankamitvā evam āha: appossukko tvaɱ deva hohi,||
ahaɱ te dhanena dhanakaraṇīyaɱ karissāmīti.|| ||

Bhūta-pubbaɱ Ānanda rājā mahā sudassano tam eva gahapati-ratanaɱ vīmaɱsa-māno nāvaɱ abhiruhitvā majjhe gaŋgāya nadiyā sotaɱ ogāhitvā gahapati-ratanaɱ etad avoca: attho me gahapati: hiraññasuvaṇṇenā' ti.tena hi mahārāja ekaɱ tīraɱ nāvaɱ upetūti idh'eva me gahapati attho hiraññasuvaṇṇenāti.|| ||

Atha kho taɱ Ānanda gahapati-ratanaɱ ubhohi hatthehi udakaɱ omasitvā pūraɱ hirañña vaṇṇassa kumbhiɱ uddharitvā rājānaɱ mahā sudassanaɱ etad avoca: alamettā-vatā mahārāja,||
katamettā-vatā mahārāja,||
pūjitamettā-vatā Mahārājāti.|| ||

Rājā mahā sudassano evam āha: alamettā-vatā gahapati,||
katamettā-vatā gahapati pūjitamettā-vatā gahapatī ti.|| ||

[177] rañño Ānanda mahā sudassanassa eva-rūpaɱ gahapati-ratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Parināyakaratanaɱ

12. Puna ca paraɱ Ānanda,||
rañño mahā sudassanassa parināya-karatanaɱ pātu-r-ahosi paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo rājānaɱ mahā sudassanaɱ upayāpetabbaɱ upayāpetuɱ apayāpetabbaɱ apayāpetuɱ.|| ||

So rājānaɱ mahā sudassanaɱ upasankamitvā evam āha; appossukko tvaɱ deva hohi,||
ahamanusāsissāmīti,||
rañño Ānanda mahā sudassanassa eva-rūpaɱ parināya-karatanaɱ pātu-r-ahosi; rājā Ānanda mahā sudassano imehi sattahi ratanehi samannāgato ahosi.|| ||

Iddhisamannāgamo|| ||

13. Puna ca paraɱ Ānanda rājā mahā sudassano catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.|| ||

Katamāhi catūhi iddhīhi? Idha Ānanda rājā mahā sudassano abhirūpo ahosi dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇa-pokkha-ratāya samannāgato ativiya aññehi manussehi.|| ||

Rājā Ānanda mahā sudassano imāya paṭhamāya iddhiyā samannāgato ahosi.|| ||

Puna ca paraɱ Ānanda rājā mahā sudassano dīghāyuko ahosi cira-ṭ-ṭhitiko ativiya aññehi manussehi.|| ||

Rājā Ānanda mahā sudassano imāya dutiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.|| ||

Puna ca paraɱ Ānanda rājā mahā sudassano appābādho ahosi appātaŋko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya ativiya aññehi manussehi.|| ||

Rājā Ānanda mahā sudassano imāya tatiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.|| ||

[178] Puna ca paraɱ Ānanda rājā mahā sudassano brāhmaṇa-gahapatikānaɱ piyo ahosi manāpo.|| ||

Seyyathā pi Ānanda pitā puttānaɱ piyo hoti.|| ||

Manāpo, evam eva kho Ānanda rājā mahā sudassano brāhmaṇa-gahapatikānaɱ piyo ahosi manāpo rañño pi Ānanda mahā sudassanassa brāhmaṇa-gahapatikā piyā ahesuɱ manāpā.|| ||

Seyyathā pi Ānanda pitu puttā piyā honti manāpā evam eva kho Ānanda rañño mahā sudassanassa brāhmaṇa-gahapatikā piyā ahesuɱ manāpā.|| ||

Seyyathā pi Ānanda pitu puttā piyā honti manāpā evam eva kho Ānanda rañño mahā sudassanassa brāhmaṇa-gahapatikā piyā ahesuɱ manāpā.|| ||

Bhūta-pubbaɱ Ānanda rājā mahā sudassano catur'aŋginiyā senāya uyyāna-bhūmiɱ niyyāsi.|| ||

Atha kho Ānanda brāhmaṇa-gahapatikā rājānaɱ mahā sudassanaɱ upasankamitvā evam āhaɱsu 'ataramāno deva yāhi yathā taɱ mayaɱ cirataraɱ passeyyāmā'ti rājā pi Ānanda mahā sudassano sārathiɱ āmantesi ataramāno sārathi rathaɱ pesehi yathā'haɱ brāhmaṇa-gahapatikehi ciratara passīyeyyanti.|| ||

Rājā Ānanda mahā sudassano imāya catutthiyā1 iddhiyā samannāgato ahosi.|| ||

Rājā Ānanda mahā sudassano imāhi catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.|| ||

Pokkharaṇīyamāpanaɱ

14. Atha kho Ānanda rañño mahā sudassanassa etad ahosi: yan nūnāhaɱ imāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo māpeyyanti.|| ||

Māpesi kho Ānanda rājā mahā sudassano tāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo.|| ||

Tā kho pan'Ānanda pokkharaṇiyo catunnaɱ vaṇṇānaɱ iṭṭhakāhi citā ahesuɱ,||
ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā,||
ekā rupiyamayā,||
ekā veeriyamayā,||
ekā pha'ikamayā' tāsu kho pan'Ānanda pokkharaṇīsu cattāri cattāri ca sopāṇāni ahesuɱ catunnaɱ vaṇṇānaɱ.|| ||

Ekaɱ sopāṇaɱ sovaṇṇamayaɱ ekaɱ rūpiyamayaɱ ekaɱ veeriyamayaɱ ekaɱ pha'ikamayaɱ.|| ||

Sovaṇṇamayassa sopāṇassa sovaṇṇamayā [179] thamhā ahesuɱ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca rūpiyamayassa sopāṇassa rūpiyamayā thamhā ahesuɱ,||
sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca veeriyamayassa sopāṇassa veeriyamayā thambhā ahesuɱ,||
pha'ikamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Pha'ikamayassa sopāṇassa pha'ikamayā thambhā ahesuɱ,||
veeriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Tā kho pan'Ānanda pokkharaṇiyo dvīhi vedikāhi parikkhittā ahesuɱ,||
ekā vedikā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā.|| ||

Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuɱ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuɱ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Atha kho Ānanda rañño mahā sudassanassa etad ahosi "yan nūnāhaɱ imāsu pokkharaṇīsu eva-rūpaɱ mālaɱ ropāpeyyaɱ: uppalaɱ padumaɱ kumudaɱ puṇḍarīkaɱ sabbotukaɱ sabbajanassa anāvaṭanti.|| ||

Ropāpesi kho Ānanda rājā mahā sudassano tāsu pokkharaṇīsu eva-rūpaɱ mālaɱ uppalaɱ padumaɱ kumudaɱ puṇḍarīkaɱ sabbotukaɱ sabbajanassa anāvaṭaɱ.|| ||

15. Atha kho Ānanda rañño mahā sudassanasasa etad ahosi: "yan nūnāhaɱ imāsaɱ pokkharaṇīnaɱ tīre nahāpake purise ṭhapeyyaɱ ye āgatāgataɱ janaɱ nahāpessantī" ti.|| ||

Ṭhapesi kho Ānanda rājā mahā sudassano tāsaɱ pokkharaṇīnaɱ tīre nahāpake purise ye agatāgataɱ janaɱ nahāpesuɱ.|| ||

Atha kho Ānanda rañño mahā sudassanassa etad ahosi: yan nūnāhaɱ imāsaɱ pokkharaṇīnaɱ tīre eva-rūpaɱ dānaɱ paṭṭhapeyyaɱ annaɱ ann'atthikassa pānaɱ pān'atthikassa vatthaɱ vatthatthikassa yānaɱ yān'atthikassa sayanaɱ sayan'atthikassa itthiɱ itthatthikassa hiraññaɱ hiraññatthikassa suvaṇṇaɱ suvaṇṇatthikassāti.|| ||

[180] Paṭṭhapesi kho Ānanda rājā mahā sudassano tāsaɱ pokkharaṇīnaɱ tīre eva-rūpaɱ dānaɱ: annaɱ ann'atthikassa pānaɱ pān'atthikassa vatthaɱ vatthatthikassa yānaɱ yān'atthikassa sayanaɱ sayan'atthikassa itthiɱ itthitthikassa hiraññaɱ hiraññatthikassa suvaṇṇaɱ suvaṇṇatthikassāti.|| ||

16. Atha kho Ānanda brāhmaṇa-gahapatikā pahūtaɱ sāpateyyaɱ ādāya rājānaɱ mahāsudasasanaɱ upasankamitvā evam āhaɱsu; idaɱ deva pahūtaɱ sāpateyyaɱ devaɱ yeva uddīssa āhataɱ,||
taɱ dovo paṭigaṇhātūti.|| ||

"Alaɱ bho,||
mamapīdaɱ pahūtaɱ sāpateyyaɱ dhammikena balinā abhisaŋkhataɱ taɱ vo hotu,||
ito ca hīyo harathā" ti.|| ||

Te raññā paṭikkhittā eka-m-antaɱ apakkamma evaɱ samacintesuɱ: 'na kho etaɱ amhākaɱ paṭirūpaɱ,||
yaɱ mayaɱ imāni sāpateyyāni punadeva sakāni gharāni paṭihareyyāmāti,||
yan nūna mayaɱ rañño mahā sudassanassa nivesanaɱ māpeyyāmā" ti.|| ||

Te rājānaɱ mahā sudassanaɱ upasankamitvā evam āhaɱsu 'nivesanante deva māpessāmā'ti.|| ||

Adhivāsesi kho Ānanda rājā mahā sudassano tuṇhī-bhāvena.|| ||

Atha kho Ānanda Sakko devānaɱ indo rañño mahā sudassanassa cetasā ceto parivitakkamaññāya vissakammaɱ1 deva-puttaɱ āmantesi,||
ehi tvaɱ samma vissakamma rañño mahā sudassanassa nivesanaɱ māpehi dhammaɱ nāma pāsādanti.|| ||

'Evaɱ bhadante' ti kho Ānanda vissakammā [181] deva-putto Sakkassa devānam indassa paṭissutvā,||
seyyathā pi nāma balavā puriso sammiñjitaɱ vā bāhaɱ pasāreyya pasāritaɱ vā bāhaɱ sammiñjeyya,||
evam evaɱ devesu Tāvatiɱsesu antara-hito,||
rañño mahā sudassanassa purato pātu-r-ahosi.|| ||

Atha kho Ānanda vissakammā deva-putto rājānaɱ mahā sudassanaɱ etad avoca,||
nivesanante deva māpessāmi dhammaɱ nāma pāsādanti.|| ||

Adhivāsesi kho Ānanda rājā mahā sudassano tuṇhī-bhāvena.|| ||

Māpesi kho Ānanda vissakammā deva-putto rañño mahā sudassanassa nivesanaɱ dhammaɱ nāma pāsādaɱ.|| ||

17. Dhammo Ānanda pāsādo puratthimena ca pacchimena ca yojanaɱ āyāmena ahosi,||
uttarena ca dakkhiṇena ca addhayojanaɱ vitthārena,||
Dhammassa Ānanda pāsādassa ti-porisaɱ uccattena vatthūcitaɱ ahosi catunnaɱ vaṇṇānaɱ iṭṭhakābhi,||
ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā ekā veeriyamayā ekā pha'ikamayā.|| ||

Dhammassa Ānanda pāsādassa catur-ā-sīti thambhasahassāni ahesuɱ catunnaɱ vaṇṇānaɱ,||
eko thambho sovaṇṇamayo,||
eko rūpiyamayo,||
eko veeriyamayo,||
eko pha'ikamayo.|| ||

Dhammo Ānanda pāsādo catunnaɱ vaṇṇānaɱ phalakehi satthato ahosi'

Ekaɱ phalakaɱ sovaṇṇamayaɱ,||
ekaɱ rūpiyamayaɱ,||
ekaɱ veeriyamayaɱ ekaɱ pha'ikamayaɱ.|| ||

Dhammassa Ānanda pāsādassa catu-vīsati sopāṇāni ahesuɱ catunnaɱ vaṇṇānaɱ,||
ekaɱ sopāṇaɱ sovaṇṇamayaɱ ekaɱ rūpiyamayaɱ,||
ekaɱ veeriyamayaɱ,||
ekaɱ pha'ikamayaɱ.|| ||

Sovaṇṇamayassa sopāṇassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuɱ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca rūpiyamayassa sopāṇassa rūpiyamayā thambhā ahesuɱ,||
sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca veeriyamayassa sopāṇassa [182] veeriyamayā thambhā ahesuɱ,||
pha'ikamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Pha'ikamayassa sopāṇassa pha'ikamayā thambhā ahesuɱ veeriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Dhamme Ānanda pāsāde catur-ā-sītikūṭā-gārasahassāni ahesuɱ catunnaɱ vaṇṇānaɱ: ekaɱ kūṭā-gāraɱ sovaṇṇamayaɱ,||
ekaɱ rūpiyamayaɱ,||
ekaɱ veeriyamayaɱ,||
ekaɱ pha'ikamayaɱ,||
sovaṇṇamaye kūṭāgāre rūpiyamayo pallaŋko paññatto ahosi rūpiyamaye kūṭāgāre sovaṇṇamayo pallaŋko paññatto ahosi,||
veeriyamaye kūṭāgāre dantamayo pallaŋko paññatto ahosi,||
pha'ikamaye kūṭāgāre masāragallamayo pallaŋko paññatto ahosi,||
sovaṇṇamayassa kūṭā-gārassa dvāre rūpiyamayo tālo ṭhito ahosi tassa rūpiyamayo khandho.|| ||

Sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Rūpiyamayassa kūṭā-gārassa dvāre sovaṇṇamayo tālo ṭhito ahosi,||
tassa sovaṇṇamayo khandho,||
rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca,||
veeriyamayassa kūṭā-gārassa dvāre pha'ikamayo tālo ṭhito ahosi,||
tassa pha'ikamayo khandho,||
veeriyamayāni pattāni ca,||
phalāni ca.|| ||

Pha'ikamayassa kūṭā-gārassa dvāre veeriyamayo tālo ṭhito ahosi,||
tassa veeriyamayo khandho,||
pha'ikamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

18. Atha kho Ānanda rañño mahā sudassanassa etad ahosi: yan nūnāhaɱ mahāviyūhassa kūṭā-gārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaɱ tālavanaɱ māpeyyaɱ yattha divā-vihāraɱ nisīdissāmīti.|| ||

Māpesi kho Ānanda rājā mahā sudassano mahāviyūhassa kūṭā-gārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaɱ tālavanaɱ yattha divā-vihāraɱ nisīdi.|| ||

Dhammo Ānanda pāsādo dvīhi vedikāhi parikkhitto [183] ahosi.|| ||

Ekā vedikā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā.|| ||

Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuɱ,||
rūpiyamayā suciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuɱ,||
sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

19. Dhammo Ānanda pāsādo dvīhi kiɱkiṇikajālehi1 parikkhitto ahosi,||
ekaɱ jālaɱ sovaṇṇamayaɱ ekaɱ rūpiyamayaɱ sovaṇṇamayassa jālassa rūpiyamayā kiɱkiṇiyo ahesuɱ,||
rūpiyamayassa jālassa sovaṇṇamayā kiɱkiṇiyo ahesuɱ.|| ||

Tesaɱ kho pan'Ānanda kiɱkiṇikajālānaɱ vāteritānaɱ saddo ahosi vaggu ca rajanīyoca kamanīyo ca madanīyo ca seyyathā pi Ānanda pañc'aŋgikassa turiyassa suvinītassa suppaṭitā'itassa sukusalehi1 samannāgatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca evam eva kho Ānanda tesaɱ kiɱkiṇikajālānaɱ vāteritānaɱ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca.|| ||

Ye kho pan'Ānanda tena samayena tusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuɱ soṇḍā pipāsā.|| ||

Te tesaɱ kiɱkiṇikajālānaɱ vāteritānaɱ saddena parivāresuɱ.|| ||

Niṭṭhito kho pan'Ānanda dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhuni.|| ||

Seyyathā pi Ānanda vassānaɱ pacchime māse sarada-samaye viddhe vigata-valāhake deve ādicco nahaɱ abbhuggamamāno duddikkho [184] hoti,||
musati cakkhūni,||
evam eva kho Ānanda dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhūni.|| ||

20. Atha kho Ānanda rañño mahā sudassanassa etad ahosi; yan nūnāhaɱ Dhammassa pāsādasasa purato dhammaɱ nāma pokkharaṇiɱ māpeyyanti.|| ||

Māpesi kho Ānanda rājā mahā sudassano Dhammassa pāsādassa purato dhammaɱ nāma pokkharaṇiɱ.|| ||

Dhammā Ānanda pokkharaṇī puratthimena ca pacchimena ca yojanaɱ āyāmena ahosi,||
uttarena ca dakkhiṇena ca addhayojanaɱ vitthārena.|| ||

Dhammā Ānanda pokkharaṇī catunnaɱ vaṇṇānaɱ iṭṭhakāhi citā ahosi,||
ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā,||
ekā veeriyamayā ekā pha'ikamayā.|| ||

Dhammāya Ānanda pokkharaṇiyā catu-vīsatisopāṇāni ahesuɱ catunnaɱ vaṇṇānaɱ,||
ekaɱ sopāṇaɱ sovaṇṇamayaɱ,||
ekaɱ veeriyamayaɱ,||
ekaɱ pha'ikamayaɱ.|| ||

Sovaṇṇamayassa sopāṇassa sovaṇṇanamayā thambhā ahesuɱ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca,||
rūpiyamayassa sopāṇassa rūpiyamayā thambhā ahesuɱ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca,||
veeriyamayassa sopāṇassa veeriyamayā thambhā ahesuɱ pha'ikamayā sūciyo ca uṇhīsañca,||
pha'ikamayassa sopāṇassa pha'ikamayā thambhā ahesuɱ veeriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Dhammā Ānanda pokkharaṇī dvīhi vedikāhi parikkhittā ahosi,||
ekā vedikā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā.|| ||

Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuɱ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca,||
rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuɱ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Dhammā Ānanda pokkharaṇi sattahi tālapantīhi pārikkhittā ahosi,||
ekā tālapantī sovaṇṇamayā,||
ekā rūpiyamayā,||
ekā veeriyamayā,||
ekā e'ikamayā,||
ekā lohitaŋkhamayā,||
ekā masāragallamayā,||
ekā sabbaratanamayā.|| ||

Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi [185] rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Veeriyamayassa tālassa veeriyamayo khandho ahosi pha'ikamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Pha'ikamayassa tālassa pha'ikamayo khandho ahosi veerimayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Lohitaŋkamayassa tālassa lohitakkhamayo khandho ahosi masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi lohitaŋkamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Tāsaɱ kho pan'Ānanda tālapantīnaɱ vāteritānaɱ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca.|| ||

Seyyathā pi Ānanda pañc'aŋgikassa turiyassa suvinītassa suppaṭitā'itassa kusalehi samannāgatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca,||
evam eva kho Ānanda tāsaɱ tālapantīnaɱ vāteritānaɱ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca.|| ||

Ye kho pan'Ānanda tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuɱ soṇḍā pipāsā,||
te tāsaɱ tālapantīnaɱ vāteritānaɱ saddesu parivāresuɱ.|| ||

Niṭṭhite kho pan'Ānanda dhamme ca pāsāde dhammāya ca pokkharaṇiyā rājā mahā sudassano.|| ||

Ye tena samayena samaṇesu vā samaṇa-sammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇa-sammatā te sabbakāmehi santappetvā dhammaɱ pāsādaɱ abhiruhi.|| ||

Paṭhamabhāṇavāro.|| ||

Dhānasamāpattipaṭilābho

21. Atha kho Ānanda rañño mahā sudassanassa etad ahosi: kissa nu kho me idaɱ kammassa phalaɱ,||
kissa kammassa vipāko,||
yen'āhaɱ etarahi evaɱ mahiddhiko evaɱ mah-ā-nubhāvo ti.|| ||

[186] Atha kho Ānanda rañño mahā sudassanassa etad ahosi: tiṇṇaɱ kho me idaɱ kammānaɱ phalaɱ tiṇṇaɱ kammānaɱ vipāko,||
yen'āhaɱ etarahi evaɱ mahiddhiko evaɱ mah-ā-nubhāvo,||
seyyath'īdaɱ: dānassa damassa saɱyamassā ti.|| ||

Atha kho Ānanda rājā mahā sudassano yena mahāviyūhaɱ kūṭā-gāraɱ ten'upasankami.|| ||

Upasaŋkamitvā mahāviyūhassa kūṭā-gārassa dvāre ṭhito udānaɱ udānesi.|| ||

'Tiṭṭha kāma-vitakka,||
tiṭṭha vyāpāda-vitakka,||
tiṭṭha vihiɱsā-vitakka,||
ettāvatā kāma-vitakka,||
ettāvatā vyāpāda-vitakka,||
ettāvatā vihiɱsā-vitakkā' ti.|| ||

22. Atha kho Ānanda rājā mahā sudassano mahāviyūhaɱ kūṭā-gāraɱ pavisitvā sovaṇṇamaye pallaŋke nisinno vivicc'eva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi sa-vitakkaɱ sa-vicāraɱ viveka-jaɱ pīti-sukhaɱ paṭhamaɱ dhānaɱ upasampajja vihāsi.|| ||

Vitakka-vicārānaɱ vūpasamā ajdhattaɱ cetaso ekodi-bhāvaɱ avitakkaɱ avicāraɱ samādhi-jaɱ pīti-sukhaɱ dutiyaɱ dhānaɱ upasampajja vihāsi.|| ||

Pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsi,||
sato ca sampajāno sukhaɱ ca kāyena paṭisaŋvedesi.|| ||

Yantaɱ ariyā ācikkhanti 'Upekkhako satimā sukha-vihārī' ti taɱ tatiyaɱ dhānaɱ upasampajja vihāsi.|| ||

Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubb'eva somanassa domanassānaɱ atthaŋ-gamā adukkha-m-asukhaɱ upekkhā sati-pārisuddhiɱ catutthaɱ dhānaɱ upasampajja vihāsi.|| ||

23. Atha kho Ānanda rājā mahā sudassano mahāviyūhā kūṭāgārā ni-k-khamitvā sovaṇṇamayaɱ kūṭā-gāraɱ pavisitvā rūpiyamaye pallaŋke nisinno mettā-saha-gatena cetasā ekaɱ disaɱ pharitvā vihāsi.|| ||

Tathā dutiyaɱ,||
tathā tatiyaɱ,||
tathā catutthaɱ,||
iti uddham-adho tiriyaɱ sabbadhi sabbattatāya sabbā-vantaɱ lokaɱ mettā-saha-gatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena avyāpajjena pharitvā vihāsi,||
karuṇā-saha-gatena cetasā ekaɱ disaɱ pharitvā vihāsi.|| ||

Tathā dutiyaɱ,||
tathā tatiyaɱ,||
tathā catutthaɱ,||
iti uddham-adho tiriyaɱ sabbadhi sabbattatāya sabbā-vantaɱ lokaɱ karuṇā-saha-gatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena avyāpajjena pharitvā vihāsi,||
muditā-saha-gatena cetasā ekaɱ disaɱ pharitvā vihāsi.|| ||

Tathā dutiyaɱ,||
tathā tatiyaɱ,||
tathā catutthaɱ,||
iti uddham-adho tiriyaɱ sabbadhi sabbattatāya sabbā-vantaɱ lokaɱ muditā-saha-gatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena avyāpajjena pharitvā vihāsi,||
[187] upekkhā-saha-gatena cetasā ekaɱ disaɱ pharitvā vihāsi.|| ||

Tathā dutiyaɱ,||
tathā tatiyaɱ,||
tathā catutthaɱ,||
iti uddham-adho tiriyaɱ sabbadhi sabbattatāya sabbā-vantaɱ lokaɱ upekkhā-saha-gatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena avyāpajjena pharitvā vihāsi,

Nagarādīni.|| ||

24. Rañño Ānanda mahā sudassanassa catur-ā-sītinagarasahassāni ahesuɱ kusāvatīrājadhānipamukhāni,||
catur-ā-sītipāsādasahassāni ahesuɱ dhamma-pāsādapamukhāni,||
catur-ā-sītikūṭā-gārasahassāni ahesuɱ mahāviyūhakūṭā-gārapamukhāni.|| ||

Catur-ā-sītipallaŋkasahassāni ahesuɱ sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni goṇakatthitāni paṭikatthatāni paṭali-katthatāni kādali-miga-pavara-pacc'attha-raṇāni sauttaracchadāni ubhatolohita-kūpa-dhānāni.|| ||

Catur-ā-sītināgasahassāni ahesuɱ sovaṇṇ-ā-laŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni uposathanāgarājapamukhāni,||
catur-ā-sītiassasahassāni ahesuɱ sovaṇṇalaŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni valāhakaassarājapamukhāni,||
catur-ā-sītirathasahassāni ahesuɱ sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpi-camma-parivārāni paṇḍuka-m-bala-parivārāni sovaṇṇalaŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni vejayantarathapamukhāni,||
catur-ā-sītimaṇisahassāni ahesuɱ maṇi-ratanapamukhāni,||
catur-ā-sītiitthisahassāni ahesuɱ subhaddādevīpamukhāni,||
[188] catur-ā-sītigahapatisahassāni ahesuɱ gahapati-ratanapamukhāni,||
catur-ā-sīti-khattiya-sahassāni ahesuɱ anuyantāni parināyakaratanapamukhāni,||
catur-ā-sītidhenu-sahassāni ahesuɱ dhuvasandanāni1 kaɱs'ūpadhāraṇāni,||
catur-ā-sītivattha-koṭi-sahassāni ahesuɱ khoma-sukhumānaɱ kappāsika-sukhumānaɱ koseyya-sukhumānaɱ kambala-sukhumānaɱ.|| ||

Rañño Ānanda mahā sudassanassa catur-ā-sītithālipākasahassāni sāyaɱ pātaɱ bhattābhihāro abhiharīyittha.|| ||

25. Tena kho pan'Ānanda samayena rañño mahā sudassanassa catur-ā-sītināgasahassāni sāyaɱ pātaɱ upaṭṭhānaɱ gacchanti.|| ||

Atha kho Ānanda rañño mahā sudassanassa etad ahosi: imāni kho me catur-ā-sītināgasahassāni sāyaɱ pātaɱ upaṭṭhānaɱ āga-c-chanti.|| ||

Yannūna vassa-satassa vassa-satassa accayena dvecattārīsaɱ nāgasahassāni dvecattārīsaɱ nāgasahassāni sakiɱ sakiɱ upaṭṭhānaɱ āgaccheyyunti.|| ||

Atha kho Ānanda rājā mahā sudassano parināya-karatanaɱ āmantesi,||
'imāni kho me samma parināyakaratana catur-ā-sītināgasahassāni sāyaɱ pātaɱ upaṭṭhānaɱ āga-c-chanti.|| ||

Tena hi samma parināyakaratana vassa-satassa vassa-satassa accayena dvecattārīsaɱ nāgasahassāni [189] dvecattārīsaɱ nāgasahassāni sakiɱ sakiɱ upaṭṭhānaɱ āga-c-chantu ti.|| ||

'Evaɱ devā,' ti kho Ānanda parināya-karatanaɱ rañño mahā sudassanassa paccassosi.|| ||

Atha kho Ānanda rañño mahā sudassanassa aparena samayena vassa-satassa vassa-satassa accayena dvecattārīsaɱ nāgasahassāni dvecattārīsaɱ nāgasahassāni sakiɱ sakiɱ upaṭṭhanaɱ āgamaɱsu.|| ||

Subhaddāyūpasaŋkamanaɱ

26. Atha kho Ānanda subhaddāya deviyā bahunnaɱ vassānaɱ bahunnaɱ vassa-sahassānaɱ accayena etad ahosi: ciradiṭṭhiko kho me rājā mahā sudassano.|| ||

Yan nūnāhaɱ rājānaɱ mahā sudassanaɱ dassanāya upasankameyyanti.|| ||

Atha kho Ānanda subhaddā devī itthāgāraɱ āmantesi,||
" etha tumhe sīsāni nahāyatha,||
pītāni vatthāni pārupatha,||
ciradiṭṭho no rājā mahā sudassano.|| ||

Rājānaɱ mahā sudassanaɱ dassanāya upasankamissāmā' ti.|| ||

Evaɱ ayye' ti kho Ānanda itthāgāraɱ subhaddāya deviyā paṭissutvā sīsāni nahāyitvā pītāni vatthāni pārupitvā yena subhaddā devī ten'upasankami.|| ||

Atha kho Ānanda subhaddā devī parināya-karatanaɱ āmantesi: " kappehi samma parināyakaratana caturaŋginiɱ senaɱ,||
ciradiṭṭho no rājā mahā sudassano,||
rājānaɱ mahā sudassanaɱ dassanāya upasankamitukāmā" ti.|| ||

'Evaɱ devī' ti kho Ānanda parināya-karatanaɱ subhaddāya deviyā paṭissutvā caturaŋginiɱ senaɱ kappāpetvā,||
subhaddāya deviyā paṭivadesi.|| ||

'Kappitā kho devī caturaŋginī senā,||
yassa dāni kālaɱ maññasī' ti.|| ||

[190] Atha kho Ānanda subhaddā devī catur'aŋginiyā senāya saddhiɱ itthāgārena yena dhammo pāsādo ten'upasankami,||
upasankamitvā dhammaɱ pāsādaɱ abhiruhitvā yena mahāviyūhaɱ kūṭā-gāraɱ ten'upasankami,||
upasankamitvā mahāviyūhassa kūṭā-gārassa dvārabāhaɱ ālambitvā aṭṭhāsi.|| ||

Atha kho Ānanda rājā mahā sudassano saddaɱ sutvā kin nu kho mahato viya janakāyassa saddoti,||
mahāviyūhakūṭāgārā ni-k-khamanno addasa subhaddaɱ deviɱ dvārabāhaɱ ālambitvā ṭhitaɱ,||
disvāna subhaddaɱ deviɱ etad avoca: ' ettheva devī tiṭṭha mā pavisī' ti.|| ||

Atha kho Ānanda rājā mahā sudassano aññataraɱ purisaɱ āmantesi: 'ehi tvaɱ ambho purisa,||
mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaɱ pallaŋkaɱ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapehī' ti.|| ||

'Evaɱ devā' ti kho Ānanda so puriso rañño mahā sudassanassa paṭissutvā mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaɱ pallaŋkaɱ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapesi.|| ||

Atha kho Ānanda rājā mahā sudassano dakkhiṇena passena sīhaseyyaɱ kappesi pāde pādaɱ accādhāya sato sampajāno.|| ||

Atha kho Ānanda subhaddāya deviyā etad ahosi: vippasannāni kho rañño mahā sudassanassa indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto,||
mā heva kho rājā mahā sudassano kālamakāsīti.|| ||

Rājānaɱ mahā sudassanaɱ etad avoca: imāni kho te deva catur-ā-sītinagarasahassāni kusāvatirājadhānipamukhāni.|| ||

Ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi.|| ||

[191] Imāni te deva catur-ā-sītipāsādasahassāni dhamma-pāsādapamukhāni,||
ettha chandaɱ janehi -

Jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva catur-ā-sītikūṭā-gārasahassāni mahāviyūhakūṭā-gārapamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva catur-ā-sītipallaŋkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni goṇa-katthatāni paṭikatthatāni paṭali-katthatāni kādali-miga-pavara-pacc'attha-raṇāni sauttaracchadāni ubhatolohita-kūpa-dhānāni.|| ||

Ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva catur-ā-sītināgasahassāni sovaṇṇalaŋkārāṇi sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni uposathanāgarājappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva catur-ā-sītiassasahassāni sovaṇṇ-ā-laŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni valāhakaassarājapamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva catur-ā-sītirathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpi-camma-parivārāni paṇḍuka-m-bala-parivārāni sovaṇṇ-ā-laŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni vejayantarathappamukhāni,1 ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva catur-ā-sītimaṇisahassāni maṇi-ratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva catur-ā-sītiitthisahassāni itthi-ratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva catur-ā-sītigahapatisahassāni gahapati-ratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva catur-ā-sīti-khattiya-sahassāni anuyantāni parināyakaratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva catur-ā-sītidhenu-sahassāni [192] dhuvasandanāni kaɱsupadhāraṇāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva catur-ā-sītivattha-koṭi-sahassāni khoma-sukhumānaɱ kappāsika-sukhumānaɱ koseyya-sukhumānaɱ kambala-sukhumānaɱ,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva catur-ā-sītithālipākasahassāni sāyaɱ pātaɱ bhattābhihāro abhiharīyati,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohī' ti.|| ||

27. Evaɱ vutte Ānanda rājā mahā sudassano subhaddaɱ deviɱ etad avoca: dīgha-rattaɱ kho maɱ tvaɱ devi iṭṭhehi kantehi piyehi manāpehi samudācarittha,||
atha ca pana maɱ tvaɱ pacchime kāle aniṭṭhehi akantehi appiyehi amanāpehi samudā-carasī " ti.' Kathañ carahi taɱ deva samudācarāmī' ti.|| ||

'Evaɱ kho maɱ tvaɱ devī samudā-cara: sabbeh'eva deva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo.|| ||

Mā kho tvaɱ deva sāpekkho kālamakāsi.|| ||

Dukkhā sāpekkhassa kāla-kiriyā garahitā ca sāpekkhassa kāla-kiriyā.|| ||

Imāni te deva catur-ā-sītinagarasahassāni kusāvatirājadhānippamukhāni.|| ||

Ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi.|| ||

Imāni te deva catur-ā-sītipāsādasahassāni dhamma-pāsādappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
[193] imāni te deva catur-ā-sītikūṭā-gārasahassāni mahāviyūhakūṭā-gārappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītipallaŋkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni goṇa-katthatāni paṭikatthatāni paṭali-katthatāni kādali-miga-pavara-pacc'attha-raṇāni sauttaracchadāni ubhatolohita-kūpa-dhānāni.|| ||

Ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītināgasahassāni sovaṇṇ-ā-laŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni uposathanāgarājappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītiassasahassāni sovaṇṇ-ā-laŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni valāhakaassarājappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītirathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpi-camma-parivārāni paṇḍuka-m-bala-parivārāni sovaṇṇ-ā-laŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni vejayantarathappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītimaṇisahassāni maṇi-ratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītiitthisahassāni itthi-ratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītigahapatisahassāni gahapati-ratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sīti-khattiya-sahassāni anuyantāni parināyakaratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītidhenu-sahassāni dhuvasandanāni kaɱs'ūpadhāraṇāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
[194] imāni te deva catur-ā-sītivattha-koṭi-sahassāni khoma-sukhumānaɱ kappāsika-sukhumānaɱ koseyya-sukhumānaɱ kambala-sukhumānaɱ,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītithālipākasahassāni sāyaɱ pātaɱ bhattābhihāro abhiharīyati,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsī' ti.|| ||

28. Evaɱ vutte Ānanda subhaddā devī parodi assūni pavattesi.|| ||

Atha kho Ānanda subhaddā devī assūni pamajjitvā1 rājānaɱ mahā sudassanaɱ etad avoca:

Sabbeheva deva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo.|| ||

Mā kho tvaɱ deva sāpekkho kālamakāsi.|| ||

Dukkhā sāpekkhassa kāla-kiriyā garahitā ca sāpekkhassa kāla-kiriyā.|| ||

Imāni te deva catur-ā-sītinagarasahassāni kusāvatirājadhānippamukhāni.|| ||

Ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi.|| ||

Imāni te deva catur-ā-sītipāsādasahassāni dhamma-pāsādappamukhāni,||
ettha chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītikūṭā-gārasahassāni mahāviyūhakūṭā-gārappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītipallaŋkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni goṇa-katthatāni paṭikatthatāni paṭali-katthatāni kādali-miga-pavara-pacc'attha-raṇāni sauttaracchadāni ubhatolohita-kūpa-dhānāni.|| ||

Ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītināgasahassāni sovaṇṇ-ā-laŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni uposathanāgarājappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītiassasahassāni sovaṇṇ-ā-laŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni [195] valāhakaassarājappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītirathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpi-camma-parivārāni paṇḍuka-m-bala-parivārāni sovaṇṇ-ā-laŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni vejayantarathapamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītimaṇisahassāni maṇi-ratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītiitthisahassāni itthi-ratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītigahapatisahassāni gahapati-ratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sīti-khattiya-sahassāni anuyantāni parināyakaratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītidhenu-sahassāni dhuvasandanāni kaɱsupadhāraṇāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītivattha-koṭi-sahassāni khoma-sukhumānaɱ kappāsika-sukhumānaɱ koseyya-sukhumānaɱ kambala-sukhumānaɱ,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva catur-ā-sītithālipākasahassāni sāyaɱ pātaɱ bhattābhihāro abhiharīyati,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsī' ti.|| ||

Brahmalokūpagamanaɱ

29. Atha kho Ānanda rājā mahā sudassano na cirass'eva kālamakāsi.|| ||

Seyyathā pi Ānanda gahapatissa vā gahapati-puttassa vā manuññaɱ bhojanaɱ bhuttāvissa bhattasammado hoti,||
evam eva kho Ānanda rañño [196] mahā sudassanassa māraṇantikā vedanā ahosi.|| ||

Kālakato cĀnanda rājā mahā sudassano sugatiɱ Brahma-lokaɱ upapajji.|| ||

Rājā Ānanda mahā sudassano catur-ā-sīti-vassa-sahassāni kumāra-kīḷitaɱ1 kīḷi.|| ||

Catur-ā-sītivassa-sahassāni oparajjaɱ kāresi.|| ||

Catur-ā-sītivassa-sahassāni gihībhūto2 dhamme pāsāde Brahma-cariyaɱ cari.3 So cattāro brahma-vihāre bhāvetvā kāyassa bhedā param maraṇā brahma-lok'ūpagato ahosi.|| ||

30. Siyā kho pan'Ānanda evam assa añño nūna tena samayena rājā

Mahāsudassano ahosī ti.|| ||

Na kho pan'etaɱ Ānanda evaɱ daṭṭhabbaɱ.|| ||

Ahaɱ tena samayena rājā mahā sudassano ahosi.|| ||

Mama tāni catur-ā-sītinagarasahassāni kusāvatīnagarapamukhāni,||
mama tāni catur-ā-sītipāsādasahassāni dhamma-pāsādappamukhāni,||
mama tāni catur-ā-sītikūṭā-gārasahassāni mahāviyūhakūṭā-gārappamukhāni,||
mama tāni catur-ā-sītipallaŋkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni goṇa-katthatāni paṭikatthatāni paṭali-katthatāni kādali-miga-pavara-pacc'attha-raṇāni sauttaracchadāni ubhatolohita-kūpa-dhānāni,||
mama tāni catur-ā-sītināgasahassāni sovṇālaŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni uposathanāgarājappamukhāni,||
mama tāni catur-ā-sītiassasahassāni sovaṇṇalaŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni valāhakaassarājappamukhāni,||
mama tāni catur-ā-sītirathasahassāni [197] sīhacammaparivārāni byaggacammaparivārāni dīpi-camma-parivārāni paṇḍuka-m-bala-parivārāni sovaṇṇalaŋkārāni sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭi-c-channāni vejayantarathappamukhāni,||
mama tāni catur-ā-sītimaṇisahassāni maṇi-ratanappamukhāni,||
mama tāni catur-ā-sītiitthisahassāni subhaddādevīpamukhāni,||
mama tāni catur-ā-sītigahapatisahassāni gahapati-ratanapamukhāni,||
mama tāni catur-ā-sīti-khattiya-sahassāni anuyantāni parināyakaratanapamukhāni,||
mama tāni catur-ā-sītidhenu-sahassāni dhuvasandanāni kaɱs'ūpadhāraṇāni,||
mama tāni catur-ā-sītivattha-koṭi-sahassāni khoma-sukhumānaɱ kappāsika-sukhumānaɱ koseyya-sukhumānaɱ kambala-sukhumānaɱ,||
mama tāni catur-ā-sītithālipākasahassāni sāyaɱ pātaɱ bhattābhihāro abhiharīyittha.|| ||

31. Tesaɱ kho pan'Ānanda catur-ā-sītinagarasahassānaɱ ekaɱ yeva taɱ nagaraɱ hoti yaɱ tena samayena ajdhāvasāmi yad idaɱ kusāvatī rājadhāni.|| ||

Tesaɱ kho pan'Ānanda catur-ā-sītipāsādasahassānaɱ ekoyeva so pāsādo hoti yantena samayena ajdhāvasāmi yad idaɱ dhammo pāsādo.|| ||

Tesaɱ kho pan'Ānanda catur-ā-sītikūṭā-gārasahassānaɱ ekaɱ yeva taɱ kūṭā-gāraɱ hoti yantena samayena ajdhāvasāmi yad idaɱ mahāviyūhaɱ kūṭā-gāraɱ.|| ||

Tesaɱ kho pan'Ānanda catur-ā-sītipallaŋkasahassānaɱ eko yeva so pallaŋko hoti yantena samayena paribhuñjāmi yad idaɱ sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā dantamayo vā sāramayo vā.|| ||

Tesaɱ kho pan'Ānanda catur-ā-sītināgasahassānaɱ eko yeva so nāgo hoti yantena samayena abhirūhāmi yad idaɱ uposatho nāgarājā.|| ||

[198] Tesaɱ kho pan'Ānanda catur-ā-sītiassasahassānaɱ eko yeva so asso hoti yantena samayena abhirūhāmi yad idaɱ valāhako assarājā.|| ||

Tesaɱ kho pan'Ānanda catur-ā-sītirathasahassānaɱ eko yeva so ratho hoti yantena samayena abhirūhāmi yad idaɱ vejayantaratho.|| ||

Tesaɱ kho pan'Ānanda catur-ā-sītiitthisahassānaɱ ekā yeva sā itthi hoti yā tena samayena pacc'upaṭṭhāti khattiyinī1 vā vessinī vā.|| ||

Tesaɱ kho pan'Ānanda catur-ā-sītikoṭivatthasahassānaɱ ekaɱ yeva taɱ dussayugaɱ hoti yantena samayena paridahāmi khomasukhumaɱ vā kappāsikasukhumaɱ vā koseyyasukhumaɱ vā kambalasukhumaɱ vā.|| ||

Tesaɱ kho pan'Ānanda catur-ā-sītithālipākasahassānaɱ eko yeva so thālipāko hoti yato nālikodanaparamaɱ bhuñjāmi tadupiyañ ca sūpeyyaɱ.|| ||

32. PassĀnanda sabbe te sankhārā atītā niruddhā vipariṇatā.|| ||

Evaɱ aniccā kho Ānanda sankhārā.|| ||

Evaɱ addhuvā kho Ānanda sankhārā.|| ||

Evaɱ anassāsikā kho Ānanda sankhārā,||
yāvañ c'idaɱ Ānanda alam eva sabba-sankhāresu nibbindituɱ,||
alaɱ virajjituɱ,||
alaɱ vimuccituɱ.|| ||

Chakkhattuɱ kho pan'āhaɱ Ānanda abhijānāmi imasmiɱ padese sarīraɱ nikkhipitā,||
tañ ca kho rājā' va samāno cakka-vattī dhammiko Dhamma-rājā cāturanto vijitāvī jana-padatthāvariya-p-patto satta-ratana-samannāgato.|| ||

Ayaɱ sattamo sarīranikkhepo.|| ||

Na kho pan'āhaɱ Ānanda taɱ padesaɱ samanupassāmi sa-devake loke [199] sa-mārake sabuhmake sa-s-samaṇa-brāhmaṇiyā pajāya sadeva-manussāya yattha Tathāgato aṭṭhamaɱ sarīraɱ nikkhipeyyāti.|| ||

Idam avoca Bhagavā.|| ||

Idaɱ vatvā Sugato athāparaɱ etad avoca Satthā.|| ||

Aniccā vata sankhārā uppādavayadhammino|| ||

Uppajjitvā nirujdhanti tesaɱ vūpasamo sukho ti.|| ||

Mahāsudassanasuttaɱ niṭṭhitaɱ catutthaɱ


Contact:
E-mail
Copyright Statement