Dīgha Nikāya


[Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]


 

Dīgha Nikāya

Sutta 22

Mahā-Satipaṭṭhāna Suttantaɱ

Adapted from the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series

 


 

[290]

Evaɱ me sutaɱ|| ||

[1][wrrn][pts][bodh][than][olds][gnsg] Ekaɱ samayaɱ Bhagavā Kurūsu viharati|| ||

Kammāssadhamman-nāma Kurūnaɱ nigamo.|| ||

Tatra kho Bhagavā bhikkhū amantesi: 'Bhikkhavo' ti.|| ||

"Bhadante" ti te bhikkhū Bhagavato paccassosuɱ.|| ||

Bhagavā etad-avoca:|| ||

Ekāyano ayaɱ bhikkhave Maggo sattānaɱ visuddhiyā soka-pari-d-davānaɱ samati-k-kamāya dukkha-domanassānaɱ attha-gamā ñāyassa adhigamāya Nibbānassa sacchi-kiriyāya,||
yad idaɱ cattāro sati-paṭṭhānā.|| ||

Katame cattāro?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
vedanāsu vedan'ānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
citte citt'ānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
dhammesu Dhamm'ānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ.|| ||

[291][2][wrrn][pts][bodh][than][olds] Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu kāya kāy'ānupassī viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu arañña-gato vā rukkha-mūla-gato vā suññāgāra-gato vā nisīdati pallaŋkaɱ ābhujitvā ujuɱ kāyaɱ paṇidhāya parimukhaɱ satim upaṭṭha-petvā, so sato va assa-sati, sato passa-sati.|| ||

Dīghaɱ vā assa-santo: 'Dīghaɱ assasāmiti,' pajānāti,||
dīghaɱ vā passa-santo: 'Dīghaɱ passasāmiti,' pajānāti;||
rassaɱ vā assa-santo: 'Rassaɱ assasāmiti,' pajānāti,||
rassaɱ vā passa-santo: 'Rassaɱ passasāmiti,' pajānāti.|| ||

'Sabba-kāya-paṭisaŋvedi assasissāmiti,' sikkhati;||
'Sabba-kayapatisaɱvedi passasissāniti,' sikkhati.|| ||

'Passa-m-bhayaɱ kāya-sankhāraɱ assasissāmiti,' sikkhati,||
'Passa-m-bhayaɱ kāya-sankhāram passasissāmiti,' sikkhati.|| ||

Seyyathā pi, bhikkhave, dakkho bhamakāro vā bhamakārantevāsī vā dīghaɱ vā añchanto: 'Digham añchāmiti,' pajānāti||
rassaɱ vā achanto: 'Rassaɱ añchāmiti,' pajānāti;||
Evam-eva kho bhikkhave bhikkhu dīghaɱ vā assa-santo: 'Dīghaɱ assasāmiti,' pajānāti,||
dīghaɱ vā passa-santo: 'Dīghaɱ passasāmiti,' pajānāti;||
rassaɱ vā assa-santo: 'Rassaɱ assasāmiti,' pajānāti,||
rassaɱ vā passa-santo: 'Rassaɱ passasāmiti,' pajānāti.|| ||

'Sabba-kāya-paṭisaŋvedi assasissāmiti,' sikkhati;||
'Sabba-kaya-patisaɱvedi passasissāni' ti.sikkhati.|| ||

'Passa-m-bhayaɱ kāya-sankhāraɱ assasissāmiti,' sikkhati;||
'Passa-m-bhayaɱ kāya-sankhāram passasissāmiti,' sikkhati.

 

[292] Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[3][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu gacchanto vā:||
'Gacchāmīti,' pajānāti;||
ṭhito vā: 'ṭhito'mhī' ti.pajānāti;||
nisinno vā: 'nisinno'mhī' ti.pajānāti;||
sayāno vā: 'sayāno'mhī' ti.pajānāti.|| ||

Yathā yathā vā pan'assa kāyo paṇihito hoti,||
tathā tathā naɱ pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[4][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajāna-kārī hoti||
Ālokite vilokite sampajāna-kārī hoti,||
Samiñjite pasārite sampajāna-kārī hoti,||
Saŋghāṭi-patta-cīvara-dhāraṇe sampajāna-kārī hoti,||
Asite pīte khāyite sāyite sampajāna-kārī hoti,||
Uccāra-passāvakamme sampajāna-kārī hoti,||
Gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhī-bhāve sampajāna-kārī hoti.|| ||

 

[293] Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[5][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu imam eva kāyaɱ uddhaɱ pādatalā adho kesa-matthakā taca-pariyan taɱ pūran-nāna-p-pakārassa asucino pacc-a-vekkhati:||
'Atthi imasmiɱ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maɱsaɱ nahāru aṭṭhī aṭṭhi-miñjā vakkaɱ hadayaɱ yakanaɱ kilomakaɱ pihakaɱ pa-p-phāsaɱ antaɱ anta-guṇaɱ udariyaɱ karīsaɱ, pittaɱ semhaɱ pubbo lohitaɱ sedo medo assu vasā khe'o siŋghāṇikā lasikā muttan,' ti.|| ||

Seyyathā pi, bhikkhave, ubhato-mukhā muto'ī pūrā nānā-vihitassa dhaññassa,||
seyyath'idaɱ: sālīnaɱ vīhīnaɱ muggānaɱ māsānaɱ tilānaɱ taṇḍulānaɱ, tam enaɱ cakkhumā puriso muñcitvā pacc-a-vekkheyya:||
'Ime sālī, ime vīhī, ime muggā, ime māsā, ime tilā, ime taṇḍulā.' ti||
— evam eva kho, bhikkhave, bhikkhu imam eva kāyaɱ uddhaɱ pādatalā adho kesa-matthakā taca-pariyan taɱ pūran-nāna-p-pakārassa asucino pacc-a-vekkhati:||
'Atthi imasmiɱ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maɱsaɱ [294] nahāru-atthī aṭṭhi-miñjā vakkaɱ hadayam yakanaɱ kilomakaɱ pihakaɱ pa-p-phāsaɱ antaɱ anta-guṇaɱ udariyaɱ karīsaɱ, pitttaɱ semahaɱ pubbo lohitaɱ sedo medo assu vasā khe'o siŋghāṇikā lasikā muttan,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[6][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu imam eva kāyaɱ yathā-ṭhitaɱ yathā-paṇihitaɱ dhātuso pacc-a-vekkhati:||
'Atthi imasmiɱ kāye paṭhavī-dhātu āpo-dhātu tejo-dhātu vāyo-dhātu,' ti.|| ||

Seyyathā pi, bhikkhave, dakkho go-ghātako vā go-ghātak-antevāsī vā gāviɱ vadhitvā cātu-m-mahā-pathe bilaso paṭivibhajitvā nisinno assa,||
evam eva kho, bhikkhave, bhikkhu imam eva kāyaɱ yathā-ṭhitaɱ yathā-paṇihitaɱ dhātuso pacc-a-vekkhati:||
'Atthi imasmiɱ kāye paṭhavī-dhātu āpo-dhātu tejo-dhātu vāyo-dhātu,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ [295] viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[7][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathikāya chaḍḍitaɱ||
ekāhamataɱ vā dvīhanatam vā tīhamataɱ vā uddhumātakaɱ vinīlakaɱ vipubbaka-jātaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ dhammo evaɱ bhāvī etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[8][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathikāya chaḍḍitaɱ||
kākehi vā khajja-mānaɱ kulalehi vā khajja-mānaɱ gijjhehi vā khajja-mānaɱ supāṇehi vā khajja-mānaɱ siggālehi vā khajja-mānaɱ vividehi vā pāṇaka-jātehi khajja-mānaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvī etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

[296] Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[9][wrrn][pts][bodh][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvahikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhi-saŋkhalikaɱ sa-maɱsa-lohitaɱ nahāru-sambandhaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvahikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhi-sŋkhalikaɱ nimmaɱsa-lohita-makkhitaɱ nahāru-sambandhaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvahikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhi-saŋkhalikaɱ apagata-maɱsa-lohitaɱ nahāru-sambandhaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvahikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhikāni upagata-sambandhāni disā-vidisāsu vikkhittāni aññene hatthattikaɱ aññena pādaṭṭhikaɱ aññena jaŋghaṭṭhikaɱ aññena ūraṭṭhikaɱ aññena kaṭaṭṭhikaɱ [297] aññena piṭṭhi-kaṇṭakaɱ aññena sīsa-kaṭāhaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[10][wrrn][pts][bodh][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhikāni setāni saŋkha-vaṇṇūpanibhāni,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhikāni puñjakitāni tero-vassikāni,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇaka-jātāni,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye [298] kāy'ānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 


 

[11][wrrn][pts][bodh][than][olds] Kathañ ca bhikkhave bhikkhu vedanāsu vedan'ānupassī viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhaɱ vedanaɱ vediya-māno:||
'Sukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānati;||
dukkhaɱ vedanaɱ vediya-māno:||
'Dukkhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānati;||
adukkhamamasukhaɱ vedanaɱ vediya-māno:||
'Adukkhamamasukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānati.|| ||

Sāmisaɱ vā sukhaɱ vedanaɱ vediya-māno:||
'Sāmisaɱ sukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānāti.|| ||

Nirāmisaɱ vā sukhaɱ vedanaɱ vediya-māno:||
'Nirāmisaɱ sukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānāti.|| ||

Sāmisaɱ vā dukkhaɱ vedanaɱ vediya-māno:||
'Sāmisaɱ dukkhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānāti.|| ||

Nirāmisaɱ vā dukkkhaɱ vedanaɱ vediya-māno:||
'Nirāmisaɱ dukkhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānāti.|| ||

Sāmisaɱ vā adukkhamamasukhaɱ vedanaɱ vediya-māno:||
'Sāmisaɱ adukkhamamasukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānāti.|| ||

Nirāmisaɱ vā adukkhamamasukhaɱ vedanaɱ vediya-māno:||
'Nirāmisaɱ vā adukkhamamasukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānāti.||

 

Iti ajjhattaɱ vā vedanāsu vedan'ānupassī viharati;||
bahiddhā va vedanaɱ vediya-māno viharati,||
ajjhattabahiddna vā vedanaɱ vediya-māno viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā vedanāsu viharati,||
vaya- [299] Dhamm'ānupassī vā vedanaɱ vediya-māno,||
samudayavaya Dhamm'ānupassī vā vedanaɱ vediya-māno.|| ||

'Atthi vedanā' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu vedanāsu vedan'ānupassī viharati.|| ||

 


 

[12][wrrn][pts][bodh][than][olds] Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu citte citt'ānupassī viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu sarāgaɱ vā cittaɱ||
'Sarāgaɱ cittan' ti pajānāti;||
vīta-rāgaɱ vā cittaɱ||
'Vīta-rāgaɱ cittan' ti pajānāti;||
sadosaɱ vā cittaɱ||
'Sadosaɱ cittan' ti pajānāti;||
vīta-dosaɱ vā cittaɱ||
'Vīta-dosaɱ cittan' ti pajānāti;||
samohaɱ vā cittaɱ||
'Samohaɱ cittan' ti pajānāti;||
vīta-mohaɱ vā cittaɱ||
'Vīta-mohaɱ cittan' ti pajānāti;||
sankhittaɱ vā cittaɱ||
'Sankhittaɱ cittan' ti pajānāti;,||
vikkhittaɱ vā cittaɱ||
'Vikkhittaɱ cittan' ti pajānāti;||
mahaggataɱ vā cittaɱ||
'Mahaggataɱ cittaɱ' ti pajānāti;||
amahaggataɱ vā cittaɱ||
'Amahaggataɱ cittaɱ' ti pajānāti;||
sa-uttaraɱ vā cittaɱ||
'Sa-uttaraɱ cittaɱ' ti pajānāti;||
anuttaraɱ vā cittaɱ||
'Anuttaraɱ cittan' ti pajānāti;||
samāhitaɱ vā cittaɱ||
'Samāhitaɱ cittan' ti pajānāti;||
asamāhitaɱ vā cittaɱ||
'Asamāhitaɱ cittan' ti pajānāti;||
vimuttaɱ vā cittaɱ||
'Vimuttaɱ cittan' ti pajānāti;||
avimuttaɱ vā cittaɱ||
'Avimuttaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā citte citt'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā citte citt'ānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā citte citt'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā cittasmiɱ viharati,||
vaya-Dhamm'ānupassī vā cittasmiɱ viharati,||
samudayavaya-Dhamm'ānupassī vā cittasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi cittan' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā [300] hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu citte citt'ānupassī viharati.|| ||

 


 

[13][wrrn][pts][bodh][than][olds] Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.|| ||

Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī vhharati pañcasu nīvaraṇesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu santaɱ vā ajjhattaɱ kāma-c-chandaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ kāma-c-chando' ti pajānāti,||
asantaɱ vā ajjhattaɱ kāma-c-chandaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ kāma-c-chando' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa kāma-c-chandassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa kāma-c-chandassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajānāti,||
yathhā ca pahīnassa kāma-c-chandassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Santaɱ vā ajjhattaɱ vyāpādaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ vyāpādo' ti pajānāti,||
asantaɱ vā ajjhattaɱ vyāpādo:||
'N'atthi me ajjhattaɱ vyāpādo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannāya vyāpādaassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannāya vyāpādaassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajānati,||
yathā ca pahīnāya vyāpādaassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Santaɱ vā ajjhattaɱ thīna-middhaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ thīna-middhan' ti pajānāti,||
asantaɱ vā ajjhattaɱ thīna-middhan:||
'N'atthi me ajjhattaɱ thīna-middhan' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannāya thīna-middhassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannāya thīna-middhassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajānati,||
yathā ca pahīnāya thīna-middhassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Santaɱ vā ajjhattaɱ uddhacca-kukkuccaɱ:||
'Atthi me [301] ajjhattaɱ uddhacca-kukkuccan' ti pajānāti,||
asantaɱ vā ajjhattaɱ uddhacca-kukkuccan:||
'N'atthi me ajjhattaɱ uddhacca-kukkuccan' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannāya uddhacca-kukkuccassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannāya uddhacca-kukkuccassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajānati,||
yathā ca pahīnāya uddhacca-kukkuccassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Santaɱ vā ajjhattaɱ vici-kicchaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ vicikicchā' ti pajānāti,||
asantaɱ vā ajjhattaɱ vici-kicchaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ vicikicchā' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannāya vicikicchāya uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannāya vicikicchāya pahānaɱ hoti tañ-ca pajānati,||
yathā ca pahīnāya vicikicchāya āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā dhammesu viharati,||
vayDhamm'ānupassī vā dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupassī vā dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammā' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.|| ||

 

§

 

[14][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati pañcas'upādāna-k-khandhesu.|| ||

Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati pañcas'upādāna-k-khandesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu:||
'Iti rūpaɱ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthagamo;||
iti vedanā, iti vedanāya samudayo; iti vedanāya atthagamo;||
iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthagamo;||
iti sankhārā, [302] iti sankhārāṇaɱ samudayo, iti sankhārāṇaɱ atthagamo;||
iti viññāṇaɱ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthagamo' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā dhammesu viharati,||
vayDhamm'ānupassī vā dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupassī vā dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammā' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati pañcas'upādāna-k-khandhesu.|| ||

 

§

 

[15][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.|| ||

Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu?|| ||

Ihha bhikkhave bhikkhu cakkhuñ-ca pajānāti rūpe ca pajānāti,||
yañ-ca tad-ubhayaɱ paṭicca uppajjati saŋyojanam tañ-ca pajānāti,||
yathā ca anuppannassa saŋyojanassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa saŋyojanassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajāāti,||
yathā ca pahīnassa saŋyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti|| ||

Sotañ-ca pajānāti sadde ca pajānāti||
yañ-ca tad-ubhayaɱ paṭicca uppajjati saŋyojanam tañ-ca pajānāti,||
yathā ca anuppannassa saŋyojanassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa saŋyojanassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajāāti,||
yathā ca pahīnassa saŋyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Ghānañ-ca pajānāti gandhe ca pajānāti||
yañ-ca tad-ubhayaɱ paṭicca uppajjati saŋyojanam tañ-ca pajānāti,||
yathā ca anuppannassa saŋyojanassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa saŋyojanassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajāāti,||
yathā ca pahīnassa saŋyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Jivhañ-ca pajānāti rase ca pajāti||
yañ-ca tad-ubhayaɱ paṭicca uppajjati saŋyojanam tañ-ca pajānāti,||
yathā ca anuppannassa saŋyojanassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa saŋyojanassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajāāti,||
yathā ca pahīnassa saŋyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Kāyañ-ca pajānāti phoṭṭhabbe ca pajāāti||
yañ-ca tad-ubhayaɱ paṭicca uppajjati saŋyojanam tañ-ca pajānāti,||
yathā ca anuppannassa saŋyojanassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa saŋyojanassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajāāti,||
yathā ca pahīnassa saŋyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Manañ-ca pajānāti dhamme ca pajānāti,||
yañ-ca tad [303] ubhayaɱ paṭicca uppajjati saŋyojanaɱ tañ-ca pajānāti,||
yathā ca anuppannassa saŋyojanassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa saŋyojanassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca pahīnassa saɱyohanassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā dhammesu viharati,||
vayDhamm'ānupassī vā dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupassī vā dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammā' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissatimattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āayatanesu.|| ||

 

§

 

[16][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati sattasu bojjhaŋgesu.|| ||

Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati sattasu bojjhaŋgesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu santaɱ vā ajjhattaɱ sati-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ sati-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ sati-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ sati-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa sati-sambojjh-a-ŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa sati-sambojjh-a-ŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ dhamma-vicaya-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ dhamma-vicaya-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ dhamma-vicaya-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ dhamma-vicaya-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa dhamma-vicaya-sambojjh-a-ŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa dhamma-vicaya-sambojjh-a-ŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ viriya-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ viriya-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ viriya-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ viriya-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa viriya-sambojjh-a-ŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa viriya-sambojjh-a-ŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ pīti-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ pīti-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ pīti-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ pīti-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa pīti-sambojjh-a-ŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa pīti-sambojjh-a-ŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

[304] Santam vā ajjhattaɱ passaddhi-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ passaddhi-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ passaddhi-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ passaddhi-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa passaddhi-sambojjh-a-ŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa passaddhi-sambojjh-a-ŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ samādhi-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ samādhi-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ samādhi-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ samādhi-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa samādhi-sambojjh-a-ŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa samādhi-sambojjh-a-ŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ upekhā-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ upekhā-sambojjh-a-ŋgaɱ:|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ upekhā-sambojjh-a-ŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ upekhā-sambojjhaŋgo ti pajānāti.|| ||

Yatha ca anuppannassa upekhā-sambojjh-a-ŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa upekhā-sambojjh-a-ŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā dhammesu viharati,||
vayDhamm'ānupassī vā dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupassī vā dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammā' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati sattasu bojjhaŋgesu.|| ||

 

§

 

[17][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati catusu ariya-saccesu.|| ||

Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati catusu ariya-saccesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu:||
'Idaɱ dukkhan' ti yathā-bhūtaɱ pajānāti,||
'Ayaɱ dukkha-samudayo' ti yathā-bhūtaɱ pajānāti,||
'Ayaɱ dukkha-nirodho' ti yathā-bhūtaɱ pajānāti,||
'Ayaɱ dukkha-nirodha-gāminī paṭipadā' ti yathā-bhūtaɱ pajāāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati,||
bahiddhā vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā dhammesu viharati,||
vayDhamm'ānupassī vā dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupassī vā dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammā' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati catusu ariya-saccesu.|| ||

 

[305] [18][wrrn][pts][bodh][than][olds] Katamañ ca bhikkhave dukkhaɱ ariya-saccaɱ?|| ||

Jāti pi dukkhā, jarā pi dukkhā, [vyādhi pi dukkhā], maraṇam pi dukkhaɱ, soka-parideva-dukkha-domanass'upāyāsā pi dukkhā, yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ, saɱkhittena pañc'upādāna-k-khandhā dukkhā.

Katamā ca bhikkhave jāti?|| ||

Yā tesaɱ tesaɱ sattānaɱ tamhi tamhi satta-nikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandānaɱ pātu-bhāvo āyatanānaɱ paṭilābho,||
ayaɱ vuccati bhikhave jāti.|| ||

Katamā ca bhikkhave jarā?|| ||

Yā tesaɱ tesaɱ sattānam tamhi tamhi satta-nikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaɱ pāliccaɱ valittacatā āyuno saɱhāni indriyānaɱ paripāko,||
ayaɱ vuccati bhikkhave jarā.|| ||

Katamañ ca bhikkhave maraṇaɱ?|| ||

Yam tesaɱ tesaɱ sattānaɱ tamhā tamhā satta-nikāyā cuti cavanatā bhedo antara-dhānaɱ maccu maraṇaɱ kāla-kiriyā khandhānaɱ bhedo ka'ebarassa nikkhepo,||
idaɱ vuccati bhikkhave maraṇaɱ.|| ||

Katamo ca bhikkhave soko?|| ||

Yo kho bhikkhave aññataraññatarena vyasanena samannāgatassa aññatar- [306] aññatarena dukkha-dhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaɱ anto-soko anto-parisoko,||
ayaɱ vuccati bhikkhave soko.|| ||

Katamo ca bhikkhave paridevo?|| ||

Yo kho bhikkhave aññataraññatarena vyasanena sammannāgatassa aññataraññatarena dukkha-dhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaɱ paridevitattaɱ,||
ayaɱ vucati bhikkhave paridevo.|| ||

Katamañ ca bhikkhave dukkhaɱ?|| ||

Yaɱ kho bhikkhave kāyikaɱ dukkhaɱ kāyikaɱ asātaɱ kāya-samphassajaɱ dukkhaɱ asātaɱ vedayitaɱ,||
idaɱ vuccati bhikkhave dukkhaɱ.|| ||

Katamañ ca bhikkhave domanassaɱ?|| ||

Yaɱ kho bhikkhave ceta-sikaɱ dukkhaɱ ceta-sikaɱ asātaɱ manosammphassajaɱ dukkhaɱ asātaɱ vedayitaɱ,||
idaɱ vuccati bhikkhave domanassaɱ.|| ||

Katamo ca bhikkhave upāyāso?|| ||

Yo kho bhikkhave aññataraññatarena vyasanenna sammannāgatassa aññataraññatarenna dukkha-dhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaɱ upāyāsitattaɱ,||
ayaɱ vuccati bhikkhave upāyāso.|| ||

[307] Katamañ ca bhikkhave yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ?|| ||

Jāti-dhammānaɱ bhikkhave sattānaɱ evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na jāti-dhammā assāma,||
na ca vata no jāti āgaccheyyāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Jarā-dhammānaɱ bhikkhave sattānaɱ evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na jarā-dhammā assāma,||
na ca vata no jarā āgaccheyyāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Vyādhi-dhammānaɱ bhikkhave sattānaɱ evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na vyādhi-dhammā assāma,||
na ca vata no vyādhi āgaccheyyāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Maraṇa-dhammānaɱ bhikkhave sattānam evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na maraṇa-dhammā assāma,||
na ca vata no maraṇa āgaccheyyāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsa-dhammānaɱ bhikkhave sattānaɱ evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na soka-parideva-dukkha-domanassa-upāyāsa-dhammā assāma,||
na ca vata no soka-parideva-dukkha-domanassa-upāyāsā āgaccheyyun ti|| ||

Na kho pan' etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Katame ca bhikkhave saɱkhittena pañc'upādāna-k-khandā dukkhā?|| ||

Seyyath'īdaɱ rūp'ūpādāna-k-khandho vedan'ūpādāna-k-khandho saññ'ūpādāna-k-khandho saɱkhārūpādāna-k-khandho viññāṇūpapādānakkhando, ime vuccanti bhikkhave saɱkhittena pañc'upādāna-k-khandhā dukkhā.|| ||

Idaɱ vuccati bhikkhave dukkhaɱ ariya-saccaɱ.|| ||

 

§§

 

[308] [19][wrrn][pts][bodh][than][olds] Katamañ ca bhikkhave dukkha-samudayaɱ ariya-saccaɱ?|| ||

Yāyaɱ taṇhā pono-bhavikā nandi-rāga-sahagatā tatra tatrābhinandinī,||
seyyath'īdaɱ kāma-taṇhā bhava-taṇhā vibhava-taṇhā.|| ||

Sā kho pan'esā bhikkhave taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati,||
kattha nivisamānā nivisati?|| ||

Yaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamāā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Kiñci loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ?|| ||

Cakkhuɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sotaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Ghānaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Jivhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Kāyo loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Mano loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Saddā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabbā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhammā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Cakkhu-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sota-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Ghāna-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Jivhā-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Kāya-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Mano-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Cakkhu-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sota-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Ghāna-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Jivhā-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Kāya-samphasso piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Mano-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'essā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.

 

Cakkhu-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sota-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Ghāna-camphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

[309] Jivhā-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Kāya-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Mano-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rūpa-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasa-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-sañña loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpa-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasa-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-sañcentnā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpa-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasa-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpa-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasa-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpa-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rassa-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā [310] taṇhā uppajamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Idaɱ vuccati bhikkhave dukkha-samudayaɱ ariya-saccaɱ.|| ||

 

§§

 

[20][wrrn][pts][bodh][than][olds] Katamañ ca bhikkhave dukkha-nirodhaɱ ariya-saccaɱ?|| ||

Yo tassā yeva taṇhāya asesa-virāga-nirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.|| ||

Sā kho pan'esā bhikkhave taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati,||
kattha nirujjhamānā nirujjhati?|| ||

Yaɱ loke piya-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Kiñci loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ?|| ||

Cakkhuɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sotaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Ghānaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Jivhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Kāyo loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Mano loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Saddā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabbā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhammā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Cakkhu-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sota-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Ghāna-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Jivhā-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Kāya-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Mano-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Cakkhu-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sota-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Ghāna-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Jivhā-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Kāya-samphasso piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Mano-samphasso loke [311] piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'essā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.

 

Cakkhu-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sota-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Ghāna-camphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Jivhā-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Kāya-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Mano-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasa-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-sañña loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasa-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-sañcentnā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasa-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasa-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rassa-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Idaɱ vuccati bhikkhave dukkha-nirodhaɱ ariya-saccaɱ.|| ||

 

§§

 

[21][wrrn][pts][bodh][than][olds] Katamañ ca bhikkhave dukkha-nirodha-gāminī paṭipadā ariya-saccaɱ?|| ||

Ayam eva Ariyo Aṭṭhañgiko Maggo,||
seyyath'īdaɱ sammā-diṭṭhi, sammā-saɱkappo, sammā-vācā, sammā kammanto, sammā-ājīvo, sammā-vāyāmo, sammā-sati, sammā-samādhi.|| ||

 

Katamā ca bhikkhave sammā-diṭṭhi?|| ||

[312] Yaɱ kho bhikhave dukkhe ñāṇaɱ dukkha-samudaye ñāṇaɱ dukkha-nirodhe ñāṇaɱ dukkha-nirodha-gāminiyā paṭipadāya ñāṇaɱ,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-diṭṭhi.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammā-saɱkappo?|| ||

Nekkhamma-saɱkappo, avyāpāda-saɱkappo, avihiɱsā-saɱkappo,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-saɱkappo.|| ||

 

Katamā ca bhikkhave sammā-vācā?|| ||

Musā-vādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-vācā.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammā-kammanto?|| ||

Pāṇāti-pātā veramaṇī, adinn'ādānā veramaṇī, kāmesu micchā-cārā veramaṇī,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-kammanto.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammā-ājīvo?|| ||

Idha, bhikkhave, ariya-sāvako micchā-ājīvaɱ pahāya sammā-ājīvena jīvikaɱ kappeti,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-ājīvo.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammā-vāyāmo?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu anupannānaɱ pāpakānaɱ akusalānaɱ dhammānaɱ anuppādāya chandaɱ janeti vāyamati,||
viriyaɱ ārabhati, cittaɱ paggaṇhāti padahati.|| ||

Uppannānaɱ pāpakānaɱ akusalānaɱ dhammānaɱ pahānāya chandaɱ janeti vāyamati,||
viriyaɱ ārabhati, cittaɱ paggaṇhāti padahati.|| ||

Anuppannānaɱ kusalānaɱ dhammānaɱ uppādāya chandaɱ janeti vāyamati,||
viriyaɱ ārabhati, cittaɱ paggaṇhāti padahati.|| ||

Uppannānaɱ kusalānaɱ dhammānaɱ ṭhitiyā asammosāya bhiyyo- [313] bhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaɱ janeti vāyamati,||
viriyaɱ ārabhati, cittaɱ paggaṇhāti padahati.|| ||

Ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-vāyāmo.|| ||

 

Katamā ca bhikkhave sammā-sati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
vedanāsu vedan'ānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
citte citt'ānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
dhammesu Dhamm'ānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ.|| ||

Ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-sati.

 

Katamo ca bhikkhave sammā-samādhi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicc'eva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi sa-vitakkaɱ sa-vicāraɱ viveka-jaɱ pīti-sukhaɱ paṭhamaɱ-jhānaɱ upasampajja viharati.|| ||

Vitakka-vicārānaɱ vūpasamā ajjhattaɱ sampasādhijaɱ cetaso ekodi-bhāvaɱ avitakkaɱ avicāraɱ samādhi-jaɱ pīti-sukhaɱ dutiyaɱ-jhānaɱ upasampajja viharati.|| ||

Pītiyā ca virāgā upekhako viharati sato ca sampajāno,||
sukhañ ca kāyena patisaɱvedeti yan taɱ ariyā ācikkhanti:||
'Upekhako satimā sukha-vihārī.' ti, tatiya-jjhānaɱ upasampajja viharati.|| ||

Sukhassa ca pahāā dukkhassa ca pahānā pubb'eva somanassa-domanassānaɱ attha-gamā adukkha-ɱ-asukhaɱ upekhā-sati-pārisuddhiɱ catutthaɱ-jhānaɱ upasampajja viharati.|| ||

Ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-samādhi.

Idaɱ vuccati bhikkhave dukkha-nirodha-gāminī-paṭipadā ariya-saccaɱ.

 

Iti ajjhattaɱ vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati,||
[314] bahiddhā vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā dhammesu viharati,||
vayDhamm'ānupassī vā dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-Dhamm'ānupassī vā dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammā' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu dhammesu Dhamm'ānupassī viharati catusu ariya-saccesu.|| ||

 


 

[22][wrrn][pts][bodh][than][olds] Yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya satta vassāni,||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave satta vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya cha vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave cha vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya pañca vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave pañca vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya cattāri vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave cattāri vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya tīṇi vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave tīṇi vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya dve vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave dve vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya ekaɱ vassaɱ||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave ekaɱ vassaɱ,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya satta māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave satta māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya cha māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave cha māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya pañca māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave pañca māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya cattāri māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave cattāri māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya tīṇi māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave tīṇi māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya dve māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave dve māsāni,||
[315] yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya ekaɱ māsaɱ||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave ekaɱ māsaɱ,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya addha māsaɱ||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave ekaɱ māsaɱ,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya addha māsaɱ||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave addha māsaɱ,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya sattāham||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Ekāyano ayaɱ bhikkhave Maggo sattānaɱ visuddhiyā soka-pariddhavānaɱ samati-k-kamāya dukkha-domanassānaɱ attha-gamāya ñāyassa adhigamāya Nibbānassa sacchi-kiriyāya,||
yad idaɱ cattāro sati-paṭṭhānā ti,||
iti yan-taɱ vuttaɱ idam-etaɱ paṭicca vuttan-ti.

Idam-avoca Bhagavā. Attamanā te bhikkhū Bhagavato bhāsitaɱ abhinadun-ti.

SATIPAṬṬHĀNA SUTTA

 


 

More Satipaṭṭhāna Resources


Contact:
E-mail
Copyright Statement