Dīgha Nikāya


[Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]


 

Dīgha Nikāya

Sutta 22

Mahā Sati-Paṭṭhāna Suttantaɱ

Adapted from the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series

 


 

[290]

Evaɱ me sutaɱ|| ||

[1][wrrn][pts][bodh][than][olds][gnsg] Ekaɱ samayaɱ Bhagavā Kurūsu viharati.|| ||

Tatra kho Bhagavā bhikkhu āmantesi|| ||

"Bhikkhavo" ti.|| ||

"Bhadante" ti||
te bhikkhu Bhagavato paccassosuɱ
Bhagavā etad avoca:|| ||

"Ekāyano ayaɱ bhikkhave maggo||
sattāṇaɱ visuddhiyā||
soka-pari-d-davānaɱ samati-k-kamāya||
dukkha-domanassānaɱ attha-gamāya||
ñāyassa adhigamāya||
Nibbānassa sacchi-kiriyāya -||
yadidaɱ cattāro sati-paṭṭhānā.|| ||

Katame cattāro?|| ||

[1] Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati||
ātāpī||
sampajāno||
satimā||
vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ.|| ||

[2] Vedanāsu vedan'ānupassī viharati||
ātāpī||
sampajāno||
satimā||
vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ.|| ||

[3] Citte citt'ānupassī viharati||
ātāpī||
sampajāno||
satimā||
vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ.|| ||

[4] Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
ātāpī||
sampajāno||
satimā||
vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ.|| ||

[291][2][wrrn][pts][bodh][than][olds] Kathañ ca bhikkhave bhikkhu||
kāya kāy'ānupassī viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu||
arañña-gato vā||
rukkha-mūla-gato vā||
suññ-ā-gāra-gato vā||
nisīdati||
pallaṇkaɱ||
ābhujitvā ujuɱ kāyaɱ||
paṇidhāya||
parimukhaɱ satiɱ upaṭṭha-petvā.|| ||

So sato va assasati,||
sato passasati.|| ||

Dīghaɱ vā assasanto||
'Dīghaɱ assasāmī' ti pajānāti.|| ||

Dīghaɱ vā passasanto||
'Dīghaɱ passasāmī' ti pajānāti.|| ||

Rassaɱ vā assasanto||
'Rassaɱ assasāmī' ti pajānāti.|| ||

Rassaɱ vā passasanto||
'Rassaɱ passasāmī' ti pajānāti.|| ||

'Sabba-kāya-paṭisaɱvedī assasissāmī' ti sikkhati.|| ||

'Sabba-kāya-paṭisaɱvedī passasissāmī' ti sikkhati.|| ||

'Passambh ayaɱ kāya-saṇkhāraɱ assasissāmī' ti sikkhati.|| ||

'Passambh ayaɱ kāya-saṇkhāraɱ passasissāmī' ti sikkhati.|| ||

Seyyathā pi, bhikkhave,||
dakkho bhamakāro vā||
bhamakārantevāsī vā||
dīghaɱ vā añchanto||
'Dīghaɱ añchāmī' ti pajānāti,||
rassaɱ vā añchanto||
'Rassaɱ añchāmī' ti pajānāti.|| ||

Evam eva kho, bhikkhave, bhikkhu:|| ||

Dīghaɱ vā assasanto||
'Dīghaɱ assasāmī' ti pajānāti;|| ||

Dīghaɱ vā passasanto||
'Dīghaɱ passasāmī' ti pajānāti;|| ||

Rassaɱ vā assasanto||
'Rassaɱ assasāmī' ti pajānāti;|| ||

Rassaɱ vā passasanto||
'Rassaɱ passasāmī' ti pajānāti;|| ||

'Sabba-kāya-paṭisaɱvedī assasissāmī' ti sikkhati|| ||

'Sabba-kāya-paṭisaɱvedī passasissāmī' ti sikkhati|| ||

'Passambh ayaɱ kāya-saṇkhāraɱ assasissāmī' ti sikkhati|| ||

'Passambh ayaɱ kāya-saṇkhāraɱ passasissāmī' ti sikkhati.|| ||

 

[292] Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[3][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu|| ||

Gacchanto vā||
'Gacchāmī' ti pajānāti.|| ||

Ṭhito vā||
'Ṭhito'mhī' ti pajānāti.|| ||

Nisinno vā||
'Nisinno'mhī' ti pajānāti.|| ||

Sayāno vā||
'Sayāno'mhī' ti pajānāti.|| ||

Yathā yathā vā panassa kāyo paṇihito hoti||
tathā tathā naɱ pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[4][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu abhikkante||
paṭikkante||
sampajāna-kārī hoti.|| ||

Ālokite||
vilokite||
sampajāna-kārī hoti.|| ||

Sammiñjite||
pasārite||
sampajāna-kārī hoti.|| ||

Saṇghāṭi-patta-cīvara-dhāraṇe||
sampajāna-kārī hoti.|| ||

Asite||
pīte||
khāyite||
sāyite||
sampajāna-kārī hoti.|| ||

Uccāra-passā-vakamme||
sampajāna-kārī hoti.|| ||

Gate||
ṭhite||
nisinne||
sutte||
jāgarite||
bhāsite||
tuṇhī-bhāve||
sampajāna-kārī hoti.|| ||

 

[293] Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[5][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
imam eva kāyaɱ||
uddhaɱ pādatalā||
adho kesa-matthakā||
taca-pariyantaɱ pūraɱ||
nāna-p-pakārassa asucino pacc'avekkhati:|| ||

'Atthi imasmiɱ kāye||
[1] kesā||
[2] lomā||
[3] nakhā||
[4] dantā||
[5] taco||
[6] maɱsaɱ||
[7] nahāru||
[8] aṭṭhi||
[9] aṭṭhimiñjaɱ||
[10] vakkaɱ||
[11] hadayaɱ||
[12] yakanaɱ||
[13] kilomakaɱ||
[14] pīhakaɱ||
[15] pa-p-phāsaɱ||
[16] antaɱ||
[17] antaguṇaɱ||
[18] udariyaɱ||
[19] karīsaɱ||
[20] pittaɱ||
[21] semhaɱ||
[22] pubbo||
[23] lohitaɱ||
[24] sedo||
[25] medo||
[26] assu||
[27] vasā||
[28] kheḷo||
[29] siṇghāṇikā||
[30] lasikā||
[31] muttan' ti.|| ||

Seyyathā pi, bhikkhave, ubhato-mukhā mūtoḷī||
pūrā nānā-vihitassa dhaññassa -||
seyyath'īdaɱ:||
sālīnaɱ||
vīhīnaɱ||
muggānaɱ||
māsānaɱ||
tilānaɱ||
taṇḍulānaɱ,||
tam enaɱ cakkhumā puriso muñcitvā||
pacc'avekkheyya:|| ||

'Ime sālī||
ime vīhī||
ime muggā||
ime māsā||
ime tilā||
ime taṇḍulā' ti,|| ||

Evam eva kho bhikkhave bhikkhu||
imam eva kāyaɱ||
uddhaɱ pādatalā||
adho kesa-matthakā||
taca-pariyantaɱ pūraɱ||
nāna-p-pakārassa asucino pacc'avekkhati:|| ||

'Atthi imasmiɱ kāye||
kesā||
lomā||
nakhā||
dantā||
taco||
maɱsaɱ||
[294] nahāru||
aṭṭhi||
aṭṭhimiñjaɱ||
vakkaɱ||
hadayaɱ||
yakanaɱ||
kilomakaɱ||
pīhakaɱ||
pa-p-phāsaɱ||
antaɱ||
antaguṇaɱ||
udariyaɱ||
karīsaɱ||
pittaɱ||
semhaɱ||
pubbo||
lohitaɱ||
sedo||
medo||
assu||
vasā||
kheḷo||
siṇghāṇikā||
lasikā||
muttan' ti.|| ||

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[6][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
imam eva kāyaɱ||
yathā-ṭhitaɱ||
yathā-paṇihitaɱ||
dhātuso pacc'avekkhati:|| ||

'Atthi imasmiɱ kāye||
paṭhavī-dhātu||
āpo-dhātu||
tejo-dhātu||
vāyo-dhātū' ti.|| ||

Seyyathā pi, bhikkhave,||
dakkho go-ghātako vā||
go-ghātakantevāsī vā||
gāviɱ vadhitvā||
cātu-m-mahā-pathe bilaso paṭivibhajitvā||
nisinno assa.|| ||

Evam eva kho bhikkhave bhikkhu||
imam eva kāyaɱ||
yathā-ṭhitaɱ||
yathā-paṇihitaɱ||
dhātuso pacc'avekkhati:|| ||

'Atthi imasmiɱ kāye||
paṭhavī-dhātu||
āpo-dhātu||
tejo-dhātu||
vāyo-dhātū' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ [295] viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[7][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathi-kāya||
chaḍḍitaɱ||
ekāhamataɱ vā||
dvīhamataɱ vā||
tīhamataɱ vā||
uddhumātakaɱ vinīlakaɱ vipubbakajātaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaɱharati:|| ||

'Ayam pi kho kāyo||
evaɱ dhammo||
evam bhāvī||
evaɱ anatīto' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[8][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathi-kāya chaḍḍitaɱ||
kākehi vā||
khajja-mānaɱ kulalehi vā||
khajja-mānaɱ gijjhehi vā||
khajja-mānaɱ supāṇehi vā||
khajja-mānaɱ sigālehi vā||
khajja-mānaɱ vividhehi vā||
pāṇakajātehi khajja-mānaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaɱharati:|| ||

'Ayam pi kho kāyo||
evaɱ dhammo||
evam bhāvī||
evaɱ anatīto' ti.|| ||

 

[296] Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[9][wrrn][pts][bodh][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathi-kāya chaḍḍitaɱ||
aṭṭhika-sankha-likaɱ samaɱsa-lohitaɱ nahāru-sambandhaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaɱharati:|| ||

'Ayam pi kho kāyo||
evaɱ dhammo||
evam bhāvī||
evaɱ anatīto' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathi-kāya chaḍḍitaɱ||
aṭṭhika-sankha-likaɱ nimmaɱsa-lohita-makkhittaɱ nahāru-sambandhaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaɱharati:|| ||

'Ayam pi kho kāyo||
evaɱ dhammo||
evam bhāvī||
evaɱ anatīto' ti.|| ||

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathi-kāya chaḍḍitaɱ||
aṭṭhika-sankha-likaɱ apagata-maɱsa-lohitaɱ nahāru-sambandhaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaɱharati:|| ||

'Ayam pi kho kāyo||
evaɱ dhammo||
evam bhāvī||
evaɱ anatīto' ti.|| ||

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathi-kāya chaḍḍitaɱ||
aṭṭhikāni apagata-sambandhāni disā vidisāsu vikkhittāni aññena hatthaṭṭhikaɱ||
aññena pāda-ṭ-ṭhikaɱ||
aññena jaṇgha-ṭ-ṭhikaɱ||
aññena ūra-ṭ-ṭhikaɱ||
aññena kaṭa-ṭ-ṭhikaɱ||
[297] aññena pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ||
aññena sīsakaṭāhaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaɱharati:|| ||

'Ayam pi kho kāyo||
evaɱ dhammo||
evam bhāvī||
evaɱ anatīto' ti.|| ||

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

[10][wrrn][pts][bodh][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathi-kāya chaḍḍitaɱ||
aṭṭhikāni setāni sankha-vaṇṇ'ūpanibhāni,||
so imam eva kāyaɱ upasaɱharati:|| ||

'Ayam pi kho kāyo||
evaɱ dhammo||
evam bhāvī||
evaɱ anatīto' ti.|| ||

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathi-kāya chaḍḍitaɱ||
aṭṭhikāni puñjakitāni tero-vassikāni ,||
so imam eva kāyaɱ upasaɱharati:|| ||

'Ayam pi kho kāyo||
evaɱ dhammo||
evam bhāvī||
evaɱ anatīto' ti.|| ||

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathi-kāya chaḍḍitaɱ||
aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇaka-jātāni,||
so imam eva kāyaɱ upasaɱharati:|| ||

'Ayam pi kho kāyo||
evaɱ dhammo||
evam bhāvī||
evaɱ anatīto' ti.|| ||

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā kāye [298] kāy'ānupassīkāy'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati|| ||

Samudayavaya-dhamm'ānupassī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo' ti vā pan'assa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi bhikkhave bhikkhu||
kāye kāy'ānupassī viharati.|| ||

 

§

 

[11][wrrn][pts][bodh][than][olds] Kathañ ca bhikkhave bhikkhu||
vedanāsu vedan'ānupassī viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu||
sukhaɱ vedanaɱ vediyamāno||
'Sukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti pajānāti.|| ||

Dukkhaɱ vedanaɱ vediyamāno||
'Dukkhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti pajānāti.|| ||

Adukkha-m-asukhaɱ vedanaɱ vediyamāno||
'Adukkha-m-asukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti pajānāti.|| ||

Sāmisaɱ vā sukhaɱ vedanaɱ vediyamāno||
'Sāmisaɱ sukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti pajānāti.|| ||

Nirāmisaɱ vā sukhaɱ vedanaɱ vediyamāno||
'Nirāmisaɱ sukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti pajānāti.|| ||

Sāmisaɱ vā dukkhaɱ vedanaɱ vediyamāno||
'Sāmisaɱ dukkhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti pajānāti.|| ||

Nirāmisaɱ vā dukkhaɱ vedanaɱ vediyamāno||
'Nirāmisaɱ dukkhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti pajānāti.|| ||

Sāmisaɱ vā adukkha-m-asukhaɱ vedanaɱ vediyamāno||
'Sāmīsaɱ adukkha-m-asukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti pajānāti.|| ||

Nirāmisaɱ vā adukkha-m-asukhaɱ vedanaɱ vediyamāno||
'Nirāmisaɱ adukkha-m-asukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti pajānāti.|| ||

Iti ajjhattaɱ vā vedanāsu vedan'ānupassī viharati|| ||

Bahiddhā vā vedanāsu vedan'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā vedanāsu vedan'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā vedanāsu viharati.|| ||

Vaya- [299] -Dhamm'ānupassī vā vedanāsu viharati.|| ||

Samudaya-vaya-dhamm'ānupassī vā vedanāsu viharati.|| ||

'Atthi vedanā' ti vā panassa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu vedanāsu vedan'ānupassī viharati.|| ||

 

§

 

[12][wrrn][pts][bodh][than][olds] Kathañ ca bhikkhave bhikkhu||
citte citt'ānupassī viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu||
sarāgaɱ vā cittaɱ||
'Sarāgaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Vīta-rāgaɱ vā cittaɱ||
'Vīta-rāgaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Sadosaɱ vā cittaɱ||
'Sadosaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Vīta-dosaɱ vā cittaɱ||
'Vīta-dosaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Samohaɱ vā cittaɱ||
'Samohaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Vīta-mohaɱ vā cittaɱ||
'Vīta-mohaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Saṇkhittaɱ vā cittaɱ||
'Saṇkhittaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Vikkhittaɱ vā cittaɱ||
'Vikkhittaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Mahaggataɱ vā cittaɱ||
'Mahaggataɱ cittan' ti pajānāti|| ||

Amahaggataɱ vā cittaɱ||
'Amahaggataɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Sauttaraɱ vā cittaɱ||
'Sa-uttaraɱ cittan' ti pajānāti|| ||

Anuttaraɱ vā cittaɱ||
'Anuttaraɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Samāhitaɱ vā cittaɱ||
'Samāhitaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Asamāhitaɱ vā cittaɱ||
'Asamāhitaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Vimuttaɱ vā cittaɱ||
'Vimuttaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

Avimuttaɱ vā cittaɱ||
'Avimuttaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā citte||
citt'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā citte||
citt'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā citte||
citt'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā cittasmiɱ viharati|| ||

Vaya-dhamm'ānupassī vā cittasmiɱ viharati.|| ||

Samudaya-vaya-dhamm'ānupassī vā cittasmiɱ viharati|| ||

'Atthi cittan' ti vā panassa sati pacc'upaṭṭhitā [300] hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu citte citt'ānupassī viharati.|| ||

 

§

 

[13][wrrn][pts][bodh][than][olds]Kathañ ca bhikkhave bhikkhu Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu||
Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
pañcasu nīvaraṇesu.|| ||

Kathañ ca bhikkhave bhikkhu||
Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
pañcasu nīvaraṇesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu||
santaɱ vā ajjhattaɱ kāma-c-chandaɱ||
'Atthi me ajjhattaɱ kāma-c-chando' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ kāma-c-chandaɱ||
'N'atthi me ajjhattaɱ kāma-c-chando' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa kāma-c-chandassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca uppannassa kāma-c-chandassa pahānaɱ hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca pahīnassa kāma-c-chandassa āyatiɱ anuppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Santaɱ vā ajjhattaɱ vyāpādaɱ||
'Atthi me ajjhattaɱ vyāpādo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ vyāpādaɱ||
'N'atthi me ajjhattaɱ vyāpādo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa vyāpādassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca uppannassa vyāpādassa pahānaɱ hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca pahīnassa vyāpādassa āyatiɱ anuppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Santaɱ vā ajjhattaɱ thīna-middhaɱ||
'Atthi me ajjhattaɱ thīna-middhan' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ thīna-middhaɱ||
'N'atthi me ajjhattaɱ thīna-middhan' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa thīna-middhassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca uppannassa thīna-middhassa pahānaɱ hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca pahīnassa thīna-middhassa āyatiɱ anuppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Santaɱ vā ajjhattaɱ uddhacca-kukkuccaɱ||
'Atthi me [301] ajjhattaɱ uddhacca-kukkuccan' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ uddhacca-kukkuccaɱ||
'N'atthi me ajjhattaɱ uddhacca-kukkuccan' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa uddhacca-kukkuccassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca uppannassa uddhacca-kukkuccassa pahānaɱ hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca pahīnassa uddhacca-kukkuccassa āyatiɱ anuppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Santaɱ vā ajjhattaɱ vici-kicchaɱ||
'Atthi me ajjhattaɱ vicikicchā' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ vici-kicchaɱ||
'N'atthi me ajjhattaɱ vicikicchā' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannāya vicikicchāya uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca uppannāya vicikicchāya pahānaɱ hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca pahīnāya vicikicchāya āyatiɱ anuppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati.|| ||

Vaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati.|| ||

Samudayavaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati|| ||

'Atthi Dhammā' ti vā panassa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
pañcasu nīvaraṇesu.|| ||

 

§

 

[14][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
pañca-s-upādāna-k-khandhesu.|| ||

Kathañ ca bhikkhave bhikkhu||
Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
pañca-s-upādāna-k-khandhesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu|| ||

Iti rūpaɱ,||
iti rūpassa samudayo,||
iti rūpassa attha-gamo.|| ||

Iti vedanā,||
iti vedanāya samudayo,||
iti vedanāya attha-gamo.|| ||

Iti saññā,||
iti saññāya samudayo,||
iti saññāya attha-gamo.|| ||

Iti saṇkhārā,||
[302] iti saṇkhārānaɱ samudayo,||
iti saṇkhārānaɱ attha-gamo.|| ||

Iti viññāṇaɱ,||
iti viññāṇassa samudayo,||
iti viññāṇassa attha-gamo' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati.|| ||

Vaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati.|| ||

Samudayavaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati|| ||

'Atthi Dhammā' ti vā panassa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
pañca-s-upādāna-k-khandhesu.|| ||

 

§

 

[15][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
chasu ajjhattika-bāhiresu āyatanesu.|| ||

Kathañ ca bhikkhave bhikkhu||
Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
chasu ajjhattika-bāhiresu āyatanesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuñ ca pajānāti.|| ||

Rūpe ca pajānāti.|| ||

Yañ ca tadubh ayaɱ paṭicca uppajjati saŋyojanaɱ,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa saŋyojanassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca uppannassa saŋyojanassa pahānaɱ hoti||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca pahīnassa saŋyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Sotañ ca pajānāti|| ||

Sadde ca pajānāti yañ ca tadubh ayaɱ paṭicca uppajjati saŋyojanaɱ,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa saŋyojanassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca uppannassa saŋyojanassa pahānaɱ hoti||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca pahīnassa saŋyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Ghāṇañ ca pajānāti|| ||

Gandhe ca pajānāti yañ ca tadubh ayaɱ paṭicca uppajjati saŋyojanaɱ,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa saŋyojanassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca uppannassa saŋyojanassa pahānaɱ hoti||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca pahīnassa saŋyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Jivhañ ca pajānāti.|| ||

Rase ca pajānāti yañ ca tadubh ayaɱ paṭicca uppajjati saŋyojanaɱ,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa saŋyojanassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca uppannassa saŋyojanassa pahānaɱ hoti||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca pahīnassa saŋyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Kāyañ ca pajānāti.|| ||

Phoṭṭhabbe ca pajānāti yañ ca tadubh ayaɱ paṭicca uppajjati saŋyojanaɱ,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa saŋyojanassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca uppannassa saŋyojanassa pahānaɱ hoti||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca pahīnassa saŋyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Manañ ca pajānāti|| ||

Dhamme ca pajānāti yañ ca tad [303] ubh ayaɱ paṭicca uppajjati saŋyojanaɱ,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa saŋyojanassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca uppannassa saŋyojanassa pahānaɱ hoti||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca pahīnassa saŋyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati.|| ||

Vaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati.|| ||

Samudayavaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati|| ||

'Atthi Dhammā' ti vā panassa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
chasu ajjhattika-bāhiresu āyatanesu.|| ||

 

§

 

[16][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
sattasu bojjhaṇgesu.|| ||

Kathañ ca bhikkhave bhikkhu||
Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
sattasu bojjhaṇgesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu||
santaɱ vā ajjhattaɱ sati-sambojjhaṇgaɱ||
'Atthi me ajjhattaɱ sati-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ sati-sambojjh'aŋgaɱ:||
'N'atthi [62] me ajjhattaɱ sati-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa sati-sambojjhaṇgassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca uppannassa sati-sambojjhaṇgassa bhāvanā-pāripūrī hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ Dhamma-vicaya-sambojjhaṇgaɱ 'Atthi me ajjhattaɱ Dhamma-vicaya-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ Dhamma-vicaya-sambojjhaṇgaɱ 'N'atthi me ajjhattaɱ Dhamma-vicaya-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa Dhamma-vicaya-sambojjhaṇgassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca uppannassa Dhamma-vicaya-sambojjhaṇgassa bhāvanā-pāripūrī hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ viriya-sambojjhaṇgaɱ||
'Atthi me ajjhattaɱ viriya-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ viriya-sambojjhaṇgaɱ 'N'atthi me ajjhattaɱ viriya-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa viriya-sambojjhaṇgassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti|| ||

Yathā ca uppannassa viriya-sambojjhaṇgassa bhāvanā-pāripūrī hoti||
tañ ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ pīti-sambojjhaṇgaɱ||
'Atthi me ajjhattaɱ pīti-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ pīti-sambojjhaṇgaɱ||
'N'atthi me ajjhattaɱ pīti-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa pīti-sambojjhaṇgassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca uppannassa pīti-sambojjhaṇgassa bhāvanā-pāripūrī hoti||
tañ ca pajānāti.|| ||

 

[304] Santaɱ vā ajjhattaɱ passaddhi-sambojjhaṇgaɱ||
'Atthi me ajjhattaɱ passaddhi-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ passaddhi-sambojjhaṇgaɱ 'N'atthi me ajjhattaɱ passaddhi-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa passaddhi-sambojjhaṇgassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca uppannassa passaddhi-sambojjhaṇgassa bhāvanā-pāripūrī hoti||
tañ ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ samādhi-sambojjhaṇgaɱ||
'Atthi me ajjhattaɱ samādhi-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ samādhi-sambojjhaṇgaɱ 'N'atthi me ajjhattaɱ samādhi-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa samādhi-sambojjhaṇgassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca uppannassa samādhi-sambojjhaṇgassa bhāvanā-pāripūrī hoti||
tañ ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ upekkhā-sambojjhaṇgaɱ||
'Atthi me ajjhattaɱ upekkhā-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ upekkhā-sambojjhaṇgaɱ 'N'atthi me ajjhattaɱ upekkhā-sambojjhaṇgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa upekkhā-sambojjhaṇgassa uppādo hoti,||
tañ ca pajānāti.|| ||

Yathā ca uppannassa upekkhā-sambojjhaṇgassa bhāvanā-pāripūrī hoti tañ ca pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati.|| ||

Vaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati.|| ||

Samudayavaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati|| ||

'Atthi Dhammā' ti vā panassa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi kho bhikkhave bhikkhu Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
sattasu bojjhaṇgesu.|| ||

 

§

 

[17][wrrn][pts][bodh][than][olds] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu||
Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
catusu ariya-saccesu.|| ||

Kathañ ca bhikkhave bhikkhu||
Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
catusu ariya-saccesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu||
'Idaɱ dukkhan' ti||
yathā-bhūtaɱ pajānāti.|| ||

'Ayaɱ dukkha-samudayo' ti||
yathā-bhūtaɱ pajānāti.|| ||

'Ayaɱ dukkha-nirodho' ti||
yathā-bhūtaɱ pajānāti.|| ||

'Ayaɱ dukkha-nirodha-gāminī paṭipadā' ti||
yathā-bhūtaɱ pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Bahiddhā vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati.|| ||

Vaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati.|| ||

Samudayavaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati|| ||

'Atthi Dhammā' ti vā panassa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi kho bhikkhave bhikkhu Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
catusu ariya-saccesu.|| ||

 

[305] [18][wrrn][pts][bodh][than][olds] Katamañ ca bhikkhave dukkhaɱ ariya-saccaɱ?|| ||

Jāti pi dukkhā, jarā pi dukkhā, [vyādhi pi dukkhā], maraṇam pi dukkhaɱ, soka-parideva-dukkha-domanass'upāyāsā pi dukkhā, yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ, saɱkhittena pañc'upādāna-k-khandhā dukkhā.

Katamā ca bhikkhave jāti?|| ||

Yā tesaɱ tesaɱ sattāṇaɱ tamhi tamhi satta-nikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandānaɱ pātu-bhāvo āyatanānaɱ paṭilābho,||
ayaɱ vuccati bhikhave jāti.|| ||

Katamā ca bhikkhave jarā?|| ||

Yā tesaɱ tesaɱ sattāṇam tamhi tamhi satta-nikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaɱ pāliccaɱ valittacatā āyuno saɱhāni indriyānaɱ paripāko,||
ayaɱ vuccati bhikkhave jarā.|| ||

Katamañ ca bhikkhave maraṇaɱ?|| ||

Yam tesaɱ tesaɱ sattāṇaɱ tamhā tamhā satta-nikāyā cuti cavanatā bhedo antara-dhānaɱ maccu maraṇaɱ kāla-kiriyā khandhānaɱ bhedo ka'ebarassa nikkhepo,||
idaɱ vuccati bhikkhave maraṇaɱ.|| ||

Katamo ca bhikkhave soko?|| ||

Yo kho bhikkhave aññataraññatarena vyasanena samannāgatassa aññatar- [306] aññatarena dukkha-dhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaɱ anto-soko anto-parisoko,||
ayaɱ vuccati bhikkhave soko.|| ||

Katamo ca bhikkhave paridevo?|| ||

Yo kho bhikkhave aññataraññatarena vyasanena sammannāgatassa aññataraññatarena dukkha-dhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaɱ paridevitattaɱ,||
ayaɱ vucati bhikkhave paridevo.|| ||

Katamañ ca bhikkhave dukkhaɱ?|| ||

Yaɱ kho bhikkhave kāyikaɱ dukkhaɱ kāyikaɱ asātaɱ kāya-samphassajaɱ dukkhaɱ asātaɱ vedayitaɱ,||
idaɱ vuccati bhikkhave dukkhaɱ.|| ||

Katamañ ca bhikkhave domanassaɱ?|| ||

Yaɱ kho bhikkhave cetasikaɱ dukkhaɱ cetasikaɱ asātaɱ manosammphassajaɱ dukkhaɱ asātaɱ vedayitaɱ,||
idaɱ vuccati bhikkhave domanassaɱ.|| ||

Katamo ca bhikkhave upāyāso?|| ||

Yo kho bhikkhave aññataraññatarena vyasanenna sammannāgatassa aññataraññatarenna dukkha-dhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaɱ upāyāsitattaɱ,||
ayaɱ vuccati bhikkhave upāyāso.|| ||

[307] Katamañ ca bhikkhave yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ?|| ||

Jāti-dhammānaɱ bhikkhave sattāṇaɱ evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na jāti-dhammā assāma,||
na ca vata no jāti āgaccheyyāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Jarā-dhammānaɱ bhikkhave sattāṇaɱ evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na jarā-dhammā assāma,||
na ca vata no jarā āgaccheyyāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Vyādhi-dhammānaɱ bhikkhave sattāṇaɱ evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na vyādhi-dhammā assāma,||
na ca vata no vyādhi āgaccheyyāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Maraṇa-dhammānaɱ bhikkhave sattāṇam evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na maraṇa-dhammā assāma,||
na ca vata no maraṇa āgaccheyyāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsa-dhammānaɱ bhikkhave sattāṇaɱ evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na soka-parideva-dukkha-domanassa-upāyāsa-dhammā assāma,||
na ca vata no soka-parideva-dukkha-domanassa-upāyāsā āgaccheyyun ti|| ||

Na kho pan' etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Katame ca bhikkhave saɱkhittena pañc'upādāna-k-khandā dukkhā?|| ||

Seyyath'īdaɱ rūp'ūpādāna-k-khandho vedan'ūpādāna-k-khandho saññ'ūpādāna-k-khandho sankhār'ūpādāna-k-khandho viññāṇūpapādānakkhando, ime vuccanti bhikkhave saɱkhittena pañc'upādāna-k-khandhā dukkhā.|| ||

Idaɱ vuccati bhikkhave dukkhaɱ ariya-saccaɱ.|| ||

 

§§

 

[308] [19][wrrn][pts][bodh][than][olds] Katamañ ca bhikkhave dukkha-samudayaɱ ariya-saccaɱ?|| ||

Yāyaɱ taṇhā pono-bhavikā nandi-rāga-sahagatā tatra tatr-ā-bhinandinī,||
seyyath'īdaɱ kāma-taṇhā bhava-taṇhā vibhava-taṇhā.|| ||

Sā kho pan'esā bhikkhave taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati,||
kattha nivisamānā nivisati?|| ||

Yaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamāā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Kiñci loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ?|| ||

Cakkhuɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sotaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Ghānaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Jivhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Kāyo loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Mano loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Saddā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabbā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhammā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Cakkhu-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sota-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Ghāna-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Jivhā-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Kāya-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Mano-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Cakkhu-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sota-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Ghāna-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Jivhā-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Kāya-samphasso piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Mano-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'essā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.

 

Cakkhu-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sota-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Ghāna-camphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

[309] Jivhā-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Kāya-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Mano-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rūpa-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasa-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-sañña loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpa-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasa-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-sañcentnā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpa-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasa-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpa-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasa-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpa-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rassa-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā [310] taṇhā uppajamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Idaɱ vuccati bhikkhave dukkha-samudayaɱ ariya-saccaɱ.|| ||

 

§§

 

[20][wrrn][pts][bodh][than][olds] Katamañ ca bhikkhave dukkha-nirodhaɱ ariya-saccaɱ?|| ||

Yo tassā yeva taṇhāya asesa-virāga-nirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.|| ||

Sā kho pan'esā bhikkhave taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati,||
kattha nirujjhamānā nirujjhati?|| ||

Yaɱ loke piya-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Kiñci loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ?|| ||

Cakkhuɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sotaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Ghānaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Jivhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Kāyo loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Mano loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Saddā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabbā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhammā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Cakkhu-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sota-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Ghāna-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Jivhā-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Kāya-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Mano-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Cakkhu-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sota-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Ghāna-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Jivhā-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Kāya-samphasso piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Mano-samphasso loke [311] piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'essā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.

 

Cakkhu-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sota-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Ghāna-camphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Jivhā-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Kāya-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Mano-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasa-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-sañña loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasa-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-sañcentnā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasa-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasa-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rassa-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Idaɱ vuccati bhikkhave dukkha-nirodhaɱ ariya-saccaɱ.|| ||

 

§§

 

[21][wrrn][pts][bodh][than][olds] Katamañ ca bhikkhave dukkha-nirodha-gāminī paṭipadā ariya-saccaɱ?|| ||

Ayam eva Ariyo Aṭṭhañgiko Maggo,||
seyyath'īdaɱ sammā-diṭṭhi, sammā-saɱkappo, sammā-vācā, sammā kammanto, sammā-ājīvo, sammā-vāyāmo, sammā-sati, sammā-samādhi.|| ||

 

Katamā ca bhikkhave sammā-diṭṭhi?|| ||

[312] Yaɱ kho bhikhave dukkhe ñāṇaɱ dukkha-samudaye ñāṇaɱ dukkha-nirodhe ñāṇaɱ dukkha-nirodha-gāminiyā paṭipadāya ñāṇaɱ,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-diṭṭhi.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammā-saɱkappo?|| ||

Nekkhamma-saɱkappo, avyāpāda-saɱkappo, avihiɱsā-saɱkappo,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-saɱkappo.|| ||

 

Katamā ca bhikkhave sammā-vācā?|| ||

Musā-vādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, sampha-p-palāpā veramaṇī,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-vācā.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammā-kammanto?|| ||

Pāṇ-ā-tipātā veramaṇī, adinn'ādānā veramaṇī, kāmesu micchā-cārā veramaṇī,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-kammanto.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammā-ājīvo?|| ||

Idha, bhikkhave, ariya-sāvako micchā-ājīvaɱ pahāya sammā-ājīvena jīvikaɱ kappeti,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-ājīvo.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammā-vāyāmo?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu anupannānaɱ pāpakānaɱ akusalānaɱ dhammānaɱ anuppādāya chandaɱ janeti vāyamati,||
viriyaɱ ārabhati, cittaɱ paggaṇhāti padahati.|| ||

Uppannānaɱ pāpakānaɱ akusalānaɱ dhammānaɱ pahānāya chandaɱ janeti vāyamati,||
viriyaɱ ārabhati, cittaɱ paggaṇhāti padahati.|| ||

Anuppannānaɱ kusalānaɱ dhammānaɱ uppādāya chandaɱ janeti vāyamati,||
viriyaɱ ārabhati, cittaɱ paggaṇhāti padahati.|| ||

Uppannānaɱ kusalānaɱ dhammānaɱ ṭhitiyā asammosāya bhiyyo- [313] bhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaɱ janeti vāyamati,||
viriyaɱ ārabhati, cittaɱ paggaṇhāti padahati.|| ||

Ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-vāyāmo.|| ||

 

Katamā ca bhikkhave sammā-sati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāy'ānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
vedanāsu vedan'ānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
citte citt'ānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
dhammesu Dhamm'ānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ.|| ||

Ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-sati.

 

Katamo ca bhikkhave sammā-samādhi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicc'eva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi sa-vitakkaɱ sa-vicāraɱ viveka-jaɱ pīti-sukhaɱ paṭhamaɱ-jhānaɱ upasampajja viharati.|| ||

Vitakka-vicārānaɱ vūpasamā ajjhattaɱ sampasādhijaɱ cetaso ekodi-bhāvaɱ avitakkaɱ avicāraɱ samādhi-jaɱ pīti-sukhaɱ dutiyaɱ-jhānaɱ upasampajja viharati.|| ||

Pītiyā ca virāgā upekhako viharati sato ca sampajāno,||
sukhañ ca kāyena patisaɱvedeti yan taɱ ariyā ācikkhanti:||
'Upekhako satimā sukha-vihārī.' ti, tatiya-jjhānaɱ upasampajja viharati.|| ||

Sukhassa ca pahāā dukkhassa ca pahānā pubb'eva somanassa-domanassānaɱ attha-gamā adukkha-ɱ-asukhaɱ upekhā-sati-pārisuddhiɱ catutthaɱ-jhānaɱ upasampajja viharati.|| ||

Ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-samādhi.

Idaɱ vuccati bhikkhave dukkha-nirodha-gāminī-paṭipadā ariya-saccaɱ.

 

Iti ajjhattaɱ vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

[314] Bahiddhā vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Ajjhatta-bhiddhā vā Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati.|| ||

Samudaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati.|| ||

Vaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati.|| ||

Samudayavaya-Dhamm'ānupassī vā Dhammesu viharati|| ||

'Atthi Dhammā' ti vā panassa sati pacc'upaṭṭhitā hoti||
yāva-d-eva ñāṇa-mattāya||
pati-s-sati-mattāya||
anissito ca viharati||
na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam pi kho bhikkhave bhikkhu Dhammesu Dhamm'ānupassī viharati||
catusu ariya-saccesu.|| ||

 


 

[22][wrrn][pts][bodh][than][olds] Yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya satta vassāni,||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave satta vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya cha vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave cha vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya pañca vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave pañca vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya cattāri vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave cattāri vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya tīṇi vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave tīṇi vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya dve vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave dve vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya ekaɱ vassaɱ||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave ekaɱ vassaɱ,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya satta māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave satta māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya cha māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave cha māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya pañca māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave pañca māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya cattāri māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave cattāri māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya tīṇi māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave tīṇi māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya dve māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave dve māsāni,||
[315] yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya ekaɱ māsaɱ||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave ekaɱ māsaɱ,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya addha māsaɱ||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave ekaɱ māsaɱ,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya addha māsaɱ||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave addha māsaɱ,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro sati-paṭṭhāne evaɱ bhāveyya sattāham||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikankhaɱ:||
diṭṭhe'va dhamme aññā,||
sati vā upādisese Anāgāmitā.|| ||

Ekāyano ayaɱ bhikkhave Maggo sattāṇaɱ visuddhiyā soka-pariddhavānaɱ samati-k-kamāya dukkha-domanassānaɱ attha-gamāya ñāyassa adhigamāya Nibbānassa sacchi-kiriyāya,||
yad idaɱ cattāro sati-paṭṭhānā ti,||
iti yan-taɱ vuttaɱ idam-etaɱ paṭicca vuttan-ti.

Idam-avoca Bhagavā. Attamanā te bhikkhū Bhagavato bhāsitaɱ abhinadun-ti.

SATIPAṬṬHĀNA SUTTA

 


 

More Sati-paṭṭhāna Resources


Contact:
E-mail
Copyright Statement