Majjhima Nikaya


[Site Map]  [Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]


 

Majjhima Nikāya
I. Mūlapaṇṇāsa
2. Sīhanāda Vagga

Sutta 14

Cūḷadukkha-k-khandha Suttaɱ

Adapted from the 1995 edition of the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series.

 


 

[1][chlm][pts][than][ntbb][upal] Evaɱ me sutaɱ:|| ||

Ekaɱ samayaɱ Bhagavā Sakkesu viharati Kapilavatthusmiɱ Nigrodhārāme.|| ||

2. Atha kho Mahānāmo Sakko yena Bhagavā ten'upasankami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho Mahānāmo Sakko Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

"Dīgharattāhaɱ bhante Bhagavatā evaɱ dhammaɱ desitaɱ ajānāmi:
lobho cittassa upakkileso,||
doso cittassa upakkileso,||
moho cittassa upakkileso' ti.|| ||

Evañ c'āhaɱ bhante Bhagavatā dhammaɱ desitaɱ ājānāmi:
lobho cittassa upakkileso,||
doso cittassa upakkileso,||
moho cittassa upakkileso" ti.|| ||

Atha ca pana me ekadā||
lobha-dhammā pi cittaɱ pariyādāya tiṭṭhanti
dosa-dhammā pi cittaɱ pariyādāya tiṭṭhanti
moha-dhammā pi cittaɱ pariyādāya tiṭṭhanti.|| ||

Tassa mayhaɱ bhante evaɱ hoti:|| ||

'Ko su nāma me dhammo ajjhattaɱ appahīno yena me ekadā
lobha-dhammā pi cittaɱ pariyādāya tiṭṭhanti,||
dosa-dhammā pi cittaɱ pariyādāya tiṭṭhanti,||
moha-dhammā pi cittaɱ pariyādāya tiṭṭhantī'" ti?|| ||

 


 

3. "So eva kho te Mahānāma dhammo ajjhattaɱ appahīno yena te ekadā
lobha-dhammā pi cittaɱ pariyādāya tiṭṭhanti,||
dosa-dhammā pi cittaɱ pariyādāya tiṭṭhanti,||
moha-dhammā pi cittaɱ pariyādāya tiṭṭhanti.|| ||

So ca hi te Mahānāma dhammo ajjhattaɱ pahīno abhavissa,||
na tvaɱ agāraɱ ajjhāvaseyyāsi,||
na kāme paribhuñjeyyāsi.|| ||

Yasmā ca kho te Mahānāma so eva dhammo ajjhattaɱ appahīno,||
tasmā tvaɱ agāraɱ ajjhāvasasi,||
kāme paribhuñjasi.|| ||

4. Appassādā kāmā bahu-dukkhā bahūpāyāsā,||
ādīnavo ettha bhiyyo ti iti ce pi Mahānāma ariya-sāvakassa yathā-bhūtaɱ sammappaññāya su-diṭṭhaɱ hoti,||
so ca aññatr'eva kāmehi||
aññatra akusalehi dhammehi||
pīti-sukhaɱ nādhigacchati||
aññaɱ vā tato santataraɱ,||
atha kho so n'eva tāva anāvaṭṭī kāmesu hoti.|| ||

Yato ca kho Mahānāma ariya-sāvakassa:||
'Appassādā kāmā bahu-dukkhā bahūpāyāsā,||
ādīnavo ettha bhiyyo' ti||
evam etaɱ yathā-bhūtaɱ sammappaññāya su-diṭṭhaɱ hoti,||
so ca aññatr'eva kāmehi||
aññatra akusalehi dhammehi||
pīti-sukhaɱ adhigacchati aññaɱ ca tato santataraɱ,||
atha kho so anāvaṭṭī kāmesu hoti.|| ||

5. Mayham pi kho [92] Mahānāma pubbe va sambodhā anabhi-sambuddhassa bodhisattass'eva sato:||
'Appassādā kāmā bahu-dukkhā bahūpāyāsā,||
ādīnavo ettha bhiyyo' ti||
evam etaɱ yathā-bhūtaɱ sammappaññāya su-diṭṭhaɱ ahosi,||
so ca aññatr'eva kāmehi||
aññatra akusalehi dhammehi||
pīti-sukhaɱ nājjhagamaɱ aññaɱ vā tato santataraɱ,||
atha khvāhaɱ n'eva tāva anāvaṭṭī kāmesu paccaññāsiɱ.|| ||

Yato ca kho me Mahānāma:||
'Appassādā kāmā bahu-dukkhā bahūpāyāsā,||
ādīnavo ettha bhiyyo' ti||
evam etaɱ yathā-bhūtaɱ sammappaññāya su-diṭṭhaɱ ahosi,||
so ca aññatr'eva kāmehi||
aññatra akusalehi dhammehi||
pīti-sukhaɱ ajjhagamaɱ aññañ ca tato santataraɱ,||
ath'āhaɱ anāvaṭṭī kāmesu paccaññāsiɱ.|| ||

6. Ko ca Mahānāma kāmānaɱ assādo?|| ||

Pañc'ime Mahānāma kāma-guṇā.|| ||

Katame pañca?|| ||

Cakkhu-viññeyyā rūpā||
iṭṭhā kantā manāpā piya-rūpā kām'ūpasaɱ-hitā rajanīyā,||
sota-viññeyyā saddā||
iṭṭhā kantā manāpā piya-rūpā kām'ūpasaɱ-hitā rajanīyā,||
ghāna-viññeyyā gandhā||
iṭṭhā kantā manāpā piya-rūpā kām'ūpasaɱ-hitā rajanīyā,||
jivhā-viññeyyā rasā||
iṭṭhā kantā manāpā piya-rūpā kām'ūpasaɱ-hitā rajanīyā,||
kāya-viññeyyā phoṭṭhabbā||
iṭṭhā kantā manāpā piya-rūpā kām'ūpasaɱ-hitā rajanīyā.|| ||

Ime kho Mahānāma pañca kāma-guṇā.|| ||

Yaɱ kho Mahānāma ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaɱ somanassaɱ,||
ayaɱ kāmānaɱ assādo.|| ||

7. Ko ca Mahānāma kāmānaɱ ādīnavo?|| ||

Idha, Mahānāma, kula-putto yena sippaṭṭhānena jīvikaɱ kappeti:||
yadi muddāya,||
yadi gaṇanāya,||
yadi saṇkhānena,||
yadi kasiyā,||
yadi vaṇijjāya,||
yadi gorakkhena,||
yadi issatthena,||
yadi rājaporisena,||
yadi sippaññatarena,||
sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato,||
ḍaɱsa-makasa-vāt'ātapa-siriɱsapa-samphassehi rissamāno,||
khuppipāsāya mīyamāno.|| ||

Ayam pi Mahānāma kāmānaɱ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkha-k-khandho||
kāma-hetu||
kāma-nidānaɱ||
kāmā-dhikaraṇaɱ||
kāmānam-eva hetu.|| ||

8. Tassa ce Mahānāma kula-puttassa evaɱ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā nābhinipphajjanti,||
so socati kilamati paridevati urattāḷiɱ kandati,||
sammohaɱ āpajjati:|| ||

'Moghaɱ vata me uṭṭhānaɱ,||
aphalo vata me vāyāmo' ti.|| ||

Ayam pi Mahānāma kāmānaɱ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkha-k-khandho||
kāma-hetu,||
kāma-nidānaɱ,||
kāmā-dhikaraṇaɱ||
kāmānam-eva hetu.|| ||

9. Tassa ce Mahānāma kula-puttassa evaɱ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā abhinipphajjanti,||
so tesaɱ bhogānaɱ ārakkh-ā-dhikaraṇaɱ dukkhaɱ domanassaɱ paṭisaɱvedeti:|| ||

'Kinti me bhoge n'eva rājāno hareyyuɱ||
na corā hareyyuɱ||
na aggi ḍaheyya||
na udakaɱ vaheyya||
na appiyā dāyādā hareyyun' ti.|| ||

Tassa evaɱ ārakkhato gopayato te bhoge||
rājāno vā haranti,||
corā vā haranti,||
aggi vā ḍahati,||
udaka vā vahati,||
appiyā vā dāyādā haranti.|| ||

So socati kilamati paridevati.|| ||

Urattāḷiɱ kandati,||
sammohaɱ āpajjati:|| ||

'Yam pi me ahosi||
tam pi no natthī' ti.|| ||

Ayam pi Mahānāma kāmānaɱ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkha-k-khandho||
kāma-hetu,||
kāma-nidānaɱ,||
kāmā-dhikaraṇaɱ||
kāmānam-eva hetu.|| ||

10. Puna ca paraɱ Mahānāma||
kāma-hetu,||
kāma-nidānaɱ,||
kāmā-dhikaraṇaɱ||
kāmānam-eva hetu||
rājāno pi rājūhi vivadanti,||
khattiyā pi khattiyehi vivadanti,||
brāhmaṇā pi brāhmaṇehi vivadanti,||
gapahatī pi gahapatīhi vivadanti,||
mātā pi puttena vivadati,||
putto pi mātarā vivadati,||
pitā pi puttena vivadati,||
bhātā pi bhātarā vivadati,||
bhātā pi bhaginiyā vivadati,||
bhaginī pi bhātarā vivadati,||
sahāyo pi sahāyena vivadati.|| ||

Te tattha kalaha-viggaha-vivādāɱ-āpannā añña-maññaɱ pāṇīhi pi upakkamanti,||
leḍḍūhi pi upakkamanti,||
daṇḍehi pi upakkamanti,||
satthehi pi upakkamanti,||
te tattha maraṇam pi nigacchanti maraṇamattam pi dukkhaɱ.|| ||

Ayam pi Mahānāma kāmānaɱ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkha-k-khandho||
kāma-hetu,||
kāma-nidānaɱ,||
kāmā-dhikaraṇaɱ||
kāmānam-eva hetu.|| ||

11. Puna ca paraɱ Mahānāma||
kāma-hetu,||
kāma-nidānaɱ,||
kāmā-dhikaraṇaɱ||
kāmānam-eva hetu asicammaɱ gahetvā dhanukalāpaɱ sannayhitvā ubhato-viyūḷhaɱ saṇgāmaɱ pakkhandanti usūsu pi khippamānesu||
sattīsu pi khippamānāsu,||
asīsu pi vijjotalantesu,||
te tattha usūhi pi vijjhanti,||
sattiyā pi vijjhanti,||
asinā pi sīsaɱ chindanti,||
te tattha maraṇam pi nigacchanti maraṇamattam pi dukkhaɱ.|| ||

Ayam pi Mahānāma kāmānaɱ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkha-k-khandho||
kāma-hetu,||
kāma-nidānaɱ,||
kāmā-dhikaraṇaɱ||
kāmānam-eva hetu.|| ||

12. Puna ca paraɱ Mahānāma||
kāma-hetu,||
kāma-nidānaɱ,||
kāmā-dhikaraṇaɱ||
kāmānam-eva hetu asicammaɱ gahetvā dhanukalāpaɱ sannayhitvā addāvalepanā upakāriyo pakkhandanti usūsu pi khippamānāsu||
sattīsu pi khippamānāsu||
asīsu pi vijjotalantesu;||
te tattha usūhi pi vijjhanti,||
sattiyā pi vijjhanti,||
pakkaṭṭhiyā pi osiñcanti,||
ahivaggena pi omaddanti,||
asinā pi sīsaɱ chindanti;||
te tattha maraṇam pi nigacchanti,||
maraṇamattam pi dukkhaɱ.|| ||

Ayam pi Mahānāma kāmānaɱ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkha-k-khandho||
kāma-hetu,||
kāma-nidānaɱ,||
kāmā-dhikaraṇaɱ||
kāmānam-eva hetu.|| ||

13. Ekam idāhaɱ Mahānāma samayaɱ Rājagahe viharāmi Gijjhakūṭe pabbate.|| ||

Tena kho pana samayena sambahulā Nigaṇṭhā Isigilipasse Kāḷasilāyaɱ ubbhaṭṭhakā honti āsanapaṭikkhittā,||
opakkamikā dukkhā tippā kaṭukā vedanā vediyanti.|| ||

14. Atha khohaɱ Mahānāma sāyaṇha-samayaɱ paṭisallānā vuṭṭhito yena Isigilipasse Kāḷasilā yena te Nigaṇṭhā ten'upasankamiɱ.|| ||

Upasaŋkamitvā te Nigaṇṭhe etad avocaɱ:|| ||

'Kin nu tumhe āvuso Nigaṇṭhā,||
ubbhaṭṭhakā āsanapaṭikkhittā opakkamikā tippā kaṭukā vedanā vediyathā' ti?|| ||

15. Evaɱ vutte Mahānāma te Nigaṇṭhā maɱ etad avocuɱ:|| ||

'Nigaṇṭho āvuso Nātaputto sabbaññū sabbadassāvī aparisesaɱ ñāṇa-dassanaɱ paṭijānāti:|| ||

"Carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca [93] jāgarassa ca satataɱ samitaɱ ñāṇa-dassanaɱ pacc'upaṭṭhitan" ti.|| ||

So evam āha:|| ||

"Atthi vo Nigaṇṭhā,||
pubbe pāpaɱ kammaɱ kataɱ.|| ||

Taɱ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya nijjaretha;||
yaɱ pan'ettha etarahi kāyena saɱvutā||
vācāya saɱvutā||
manasā saɱvutā||
taɱ āyatiɱ pāpassa kammassa akaraṇaɱ;||
iti purāṇānaɱ kammānaɱ tapasā vyantībhāvā,||
navānaɱ kammānaɱ akaraṇā āyatiɱ anavassavo,||
āyatiɱ anavassavā kamma-k-khayo||
kamma-k-khayā dukkha-k-khayo||
dukkha-k-khayā vedanā-k-khayo||
vedanā-k-khayā sabbaɱ dukkhaɱ nijjiṇṇaɱ bhavissatī" ti.|| ||

Tañ ca pan'amhākaɱ ruccati c'eva khamati ca tena c'amhā attamanā' ti.|| ||

18. Evaɱ vutte ahaɱ Mahānāma te Nigaṇṭhe etad avocuɱ:|| ||

'Kim pana tumhe āvuso Nigaṇṭhā jānātha:||
ahuvamh'eva mayaɱ pubbe,||
na nāhuvamhā' ti?|| ||

'No h'idaɱ āvuso.'|| ||

'Kim pana tumhe āvuso Nigaṇṭhā jānātha:||
akaramh'eva mayaɱ pubbe pāpaɱ kammaɱ,||
na nākaramhā' ti?|| ||

'No h'idaɱ āvuso.'|| ||

'Kim pana tumhe āvuso Nigaṇṭhā jānātha:||
eva-rūpaɱ vā pāpaɱ kammaɱ akaramhā' ti?|| ||

'No h'idaɱ āvuso.'|| ||

'Kim pana tumhe āvuso Nigaṇṭhā jānātha:||
ettakaɱ vā dukkhaɱ nijjiṇṇaɱ,||
ettakaɱ vā dukkhaɱ nijjaretabbaɱ,||
ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaɱ dukkhaɱ nijjiṇṇaɱ bhavissatī' ti?|| ||

'No h'idaɱ āvuso.'|| ||

'Kim pana tumhe āvuso Nigaṇṭhā jānātha:||
diṭṭhe'va dhamme akusalānaɱ dhammānaɱ pahānaɱ,||
kusalānaɱ dhammānaɱ upasampadan' ti?|| ||

'No h'idaɱ āvuso.'|| ||

19. Iti kira tumhe āvuso Nigaṇṭhā na jānātha:||
'Ahuvamh'eva mayaɱ pubbe na nāhuvamhā' ti.|| ||

Na jānātha:||
'Akaramh'eva mayaɱ pubbe pāpaɱ kammaɱ na nākaramhā' ti.|| ||

Na jānātha:||
'Eva-rūpaɱ vā eva-rūpaɱ vā pāpaɱ kammaɱ akaramhā' ti.|| ||

Na jānātha:||
'Ettakaɱ vā dukkhaɱ nijjiṇṇaɱ,||
ettakaɱ vā dukkhaɱ nijjaretabbaɱ,||
ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaɱ dukkhaɱ nijjiṇṇaɱ bhavissatī' ti.|| ||

Na jānātha diṭṭhe'va dhamme akusalānaɱ dhammānaɱ pahānaɱ kusalānaɱ dhammānaɱ upasampadaɱ.|| ||

Evaɱ sante āvuso Nigaṇṭhā ye loke luddā lohitapāṇino Kurūrakammantā manussesu paccājātā,||
te Nigaṇṭhesu pabbajantī" ti.|| ||

20. Na kho āvuso Gotama||
sukhena sukhaɱ adhigantabbaɱ,||
dukkhena kho sukhaɱ adhigantabbaɱ.|| ||

Sukhena ca [94] āvuso Gotama sukhaɱ adhigantabbaɱ abhavissa,||
rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro sukhaɱ adhigaccheyya,||
rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā Gotamenā' ti.|| ||

'Addhāyasmantehi Nigaṇṭhehi sahasā appaṭisaŋkhā vācā bhāsitā:||
na kho āvuso Gotama,||
sukhena sukhaɱ adhigantabbaɱ,||
dukkhena kho sukhaɱ adhigantabbaɱ.|| ||

Sukhena ca āvuso Gotama,||
sukhaɱ adhigantabbaɱ abhavissa,||
rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro sukhaɱ adhigaccheyya||
rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā Gotamenā' ti.|| ||

Api ca aham eva tattha paṭipucchitabbo:||
ko nu kho āyasmantānaɱ sukhavihāritaro,||
rājā vā Māgadho Seniyo Bimbisāro āyasmā vā Gotamo' ti?|| ||

Addh'āvuso Gotama amhehi sahasā appaṭisaŋkhā vācā bhāsitā:||
'Na kho āvuso Gotama sukhena sukhaɱ adhigantabbaɱ,||
dukkhena kho sukhaɱ adhigantabbaɱ sukhena ca āvuso Gotama,||
sukhaɱ adhigantabbaɱ abhavissa,||
rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro sukhaɱ adhigaccheyya,||
rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā Gotamenā' ti.|| ||

Api ca tiṭṭhat'etaɱ,||
idāni pi mayaɱ āyasmantaɱ Gotamaɱ pucchāma:|| ||

'Ko nu kho āyasmantānaɱ sukhavihāritaro||
rājā vā Māgadho Seniyo Bimbisāro āyasmā vā Gotamo' ti?|| ||

21. Tena h'āvuso Nigaṇṭhā tumhe va tattha paṭipucchissāmi||
yathā vo khameyya,||
tathā naɱ vyākareyyātha.|| ||

Taɱ kiɱ maññath'āvuso Nigaṇṭhā?|| ||

Pahoti rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro||
aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ satta rattindivāni ekanta-sukha-paṭisaŋvedi viharitun' ti?|| ||

'No h'idaɱ āvuso.'|| ||

'Taɱ kiɱ maññath'āvuso Nigaṇṭhā?|| ||

Pahoti rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro||
aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ cha rattindivāni ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharitun' ti?|| ||

'No h'idaɱ āvuso.'|| ||

'Taɱ kiɱ maññath'āvuso Nigaṇṭhā?|| ||

Pahoti rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro||
aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ pañca rattindivāni ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharitun' ti?|| ||

'No h'idaɱ āvuso.'|| ||

'Taɱ kiɱ maññath'āvuso Nigaṇṭhā?|| ||

Pahoti rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro||
aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ cattāri rattindivāni ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharitun' ti?|| ||

'No h'idaɱ āvuso.'|| ||

'Taɱ kiɱ maññath'āvuso Nigaṇṭhā?|| ||

Pahoti rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro||
aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ tīṇi rattindivāni ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharitun' ti?|| ||

'No h'idaɱ āvuso.'|| ||

'Taɱ kiɱ maññath'āvuso Nigaṇṭhā?|| ||

Pahoti rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro||
aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ dve rattindivāni ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharitun' ti?|| ||

'No h'idaɱ āvuso.'|| ||

'Taɱ kiɱ maññath'āvuso Nigaṇṭhā?|| ||

Pahoti rājā Māgadho Seniyo Bimbisāro||
aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ ekaɱ rattin-divaɱ ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharitunti?|| ||

'No h'idaɱ āvuso.'|| ||

22. 'Ahaɱ kho āvuso Nigaṇṭhā,||
pahomi aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ ekaɱ rattin-divaɱ ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharituɱ.|| ||

Ahaɱ kho āvuso Nigaṇṭhā,||
pahomi aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ dve rattindivāni ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharituɱ.|| ||

Ahaɱ kho āvuso Nigaṇṭhā,||
pahomi aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ tīṇi rattindivāni ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharituɱ.|| ||

Ahaɱ kho āvuso Nigaṇṭhā,||
pahomi aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ cattāri rattindivāni ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharituɱ.|| ||

Ahaɱ kho āvuso Nigaṇṭhā,||
pahomi aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ pañca rattindivāni ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharituɱ.|| ||

Ahaɱ kho āvuso Nigaṇṭhā,||
pahomi aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ cha rattindivāni ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharituɱ.|| ||

Ahaɱ kho āvuso Nigaṇṭhā,||
pahomi aniñjamāno kāyena abhāsa-māno vācaɱ satta rattindivāni ekanta-sukha-paṭisaŋvedī viharituɱ.|| ||

Taɱ kiɱ maññath'āvuso Nigaṇṭhā?|| ||

Evaɱ sante ko sukha-vihāritaro rājā vā Māgadho Seniyo Bimbisāro ahaɱ vā' ti?|| ||

'Evaɱ sante āyasmāva Gotamo sukha-vihāritaro raññā Māgadhena Seniyena Bimbisārenā'" ti.|| ||

Idam avoca Bhagavā.|| ||

Attamano Mahānāmo Sakko Bhagavato bhāsitaɱ abhinandīti.|| ||

Cūḷadukkha-k-khandhasuttaɱ catutthaɱ.


Contact:
E-mail
Copyright Statement