Majjhima Nikaya


[Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]


 

Majjhima Nikāya
II. Majjhima-Paṇṇāsa
4. Rāja Vagga

Sutta 90

Kaṇṇakatthala Suttaɱ

Adapted from the 1995 edition of the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series.

 


 

[1][chlm][pts][than][upal] Evaɱ me sutaɱ:|| ||

Ekaɱ samayaɱ Bhagavā ujukāyaɱ1 viharati kaṇṇakatthale Migadāye.|| ||

Tena kho pana samayena rājā Pasenadi kosalo ujukaɱ anuppatto hoti kenacid-eva karaṇīyena.|| ||

Atha kho rājā Pasenadi kosalo aññataraɱ purisaɱ āmantesi: 'ehi tvaɱ ambho purisā yena Bhagavā ten'upasankama,||
upasankamitvā mama vacanena Bhagavato pāde sirisā vandāhi.|| ||

Appābādhaɱ appātaŋkaɱ lahuṭṭhānaɱ balaɱ phāsu-vihāraɱ puccha,||
'rājā bhante,||
Pasenadi kosalo Bhagavato pāde sirasā vandati,||
appābādhaɱ appātaŋkaɱ lahuṭṭhānaɱ balaɱ phāsu-vihāraɱ pucchatī' ti.|| ||

Evañ ca vadehi: 'ajja kira bhante,||
rājā Pasenadi kosalo pacchā-bhattaɱ bhūttapātarāso Bhagavantaɱ dassanāya upasankamissatī' ti.|| ||

Evaɱ devā ti kho so puriso rañño Pasenadissa Kosalassa paṭissutvā yena Bhagavā ten'upasankami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho so puriso Bhagavantaɱ etad avoca: 'rājā bhante,||
Pasenadi kosalo Bhagavato pāde sirasā vandati.|| ||

Appābādhaɱ appātaŋkaɱ lahuṭṭhānaɱ balaɱ phāsu-vihāraɱ pucchati.|| ||

Evañ ca vadeti: ajja kira bhante,||
rājā Pasenadi kosalo pacchā-bhattaɱ bhuttapātarāso Bhagavantaɱ dassanāya upasankamissatī' ti.|| ||

Assosuɱ kho somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī 'ajja [126] kira rājā Pasenadi kosalo pacchā-bhattaɱ bhuttapātarāso Bhagavantaɱ dassanāya upasankamissatī' ti.|| ||

Atha kho somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī rājānaɱ Pasenadiɱ Kosalaɱ bhattābhihāre upasankamitvā etad avocuɱ: 'tena hi mahārāja,||
amhākampi vacanena Bhagavato pāde sirasā vandāhi.|| ||

Appābādhaɱ appātaŋkaɱ lahuṭṭhānaɱ balaɱ phāsu-vihāraɱ puccha: 'somā ca bhante,||
bhaginī sakulā ca bhaginī Bhagavato pāde sirasā vandanti,||
appābādhaɱ appataŋkaɱ lahuṭṭhānaɱ balaɱ phāsu-vihāraɱ pucchan' ti.ti.|| ||

Atha kho rājā Pasenadi kosalo pacchā-bhattaɱ bhuttapātarāso yena Bhagavā ten'upasankami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho rājā Pasenadi kosalo Bhagavantaɱ etad avoca: 'somā ca bhante,||
bhaginī sakulā ca bhaginī Bhagavato pāde sirasā vandanti.|| ||

Appābādhaɱ appātaŋkaɱ lahuṭṭhānaɱ balaɱ phāsu-vihāraɱ pucchantī' ti.|| ||

Kim pana mahārāja,||
somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī aññaɱ dūtaɱ nālatthun' ti.|| ||

Assosuɱ kho bhante,||
somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī,||
' ajja kira rājā Pasenadi kosalo pacchā-bhattaɱ bhuttapātarāso Bhagavantaɱ dassanāya upasankamissatī' ti.|| ||

Atha kho bhante,||
somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī maɱ bhattābhihāre upasankamitvā etad avocuɱ: tena hi mahārāja,||
amhākampi vacanena Bhagavato pāde sirasā vandāhi,||
appābādhaɱ appātaŋkaɱ lahuṭṭhānaɱ balaɱ phāsu-vihāraɱ puccha,||
somā ca bhante,||
bhaginī sakulā ca bhaginī Bhagavato pāde sirasā vandanti,||
appābādhaɱ appātaŋkaɱ lahuṭṭhānaɱ balaɱ phāsu-vihāraɱ pucchantī' ti.|| ||

Sukhiniyo hontu mahārāja,||
somā ca bhaginī sakulā ca bhaginīti.|| ||

Atha kho rājā Pasenadi kosalo Bhagavantaɱ etad avoca: " sutaɱ me taɱ bhante Samaṇo Gotamo evam āha: 'n'atthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññā sabba-dassāvī aparisesaɱ ñāṇa-dassanaɱ paṭijānissati,||
n'etaɱ ṭhānaɱ vijjatī' ti.|| ||

Ye te bhante evam āhaɱsu: 'Samaṇo Gotamo evam āha: [127] n'atthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññā sabba-dassāvī aparisesaɱ ñāṇa-dassanaɱ paṭijānissati.|| ||

Netaɱ ṭhānaɱ vijjatī ti.|| ||

Kacci te bhante,||
Bhagavato vutta-vādino,||
na ca Bhagavantaɱ abhūtena abbh'ācikkhanti.|| ||

Dhammassa cānudhammaɱ vyākaronti,||
na ca koci saha-dhammiko vādānuvādo gārayhaɱ ṭhānaɱ āga-c-chatī' ti.|| ||

Ye te mahārāja,||
evam āhaɱsu: 'Samaṇo Gotamo evam āha: n'atthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññu sabba-dassāvī aparisesaɱ ñāṇa-dassanaɱ paṭijānissati.|| ||

Netaɱ ṭhānaɱ vijjati.|| ||

Na me tena vutta-vādino abbh'ācikkhanti ca pana maɱ te asatā abhutenā' ti.|| ||

Atha kho rājā Pasenadi kosalo viḍūḍabhaɱ1 senāpatiɱ āmantesi: 'ko nu khojja2 senāpati,||
imaɱ kathā-vatthuɱ rājantepure abbhudāhāsīti?|| ||

'Sañjayo mahārāja,||
brāhmaṇo ākāsagotto' ti.|| ||

Atha kho rājā Pasenadi kosalo aññataraɱ purisaɱ āmantesi,'ehi tvaɱ amho purisa,||
mama vacanena sañjayaɱ brāhmaṇaɱ ākāsagottaɱ āmantesi.|| ||

Rājā taɱ4 bhante,||
Pasenadi kosalo āmantetī' ti.|| ||

Evaɱ devā ti kho so puriso rañño Pasenadissa Kosalassa paṭissutvā yena sañjayo brāhmaṇo ākāsagotto ten'upasankami,||
upasankamitvā sañjayaɱ brāhmaṇaɱ ākāsagottaɱ etad avoca: 'rājā taɱ bhante,||
Pasenadi kosalo āmantetī' ti.|| ||

Atha kho rājā Pasenadi kosalo Bhagavantaɱ etad avoca: siyā nu kho bhante,||
Bhagavatā aññadeva kiñci sandhāya vācā bhāsitā5,||
tañ ca jano aññathā vipaccāgaccheyyāti?6.|| ||

Abhijānāmi mahārāja vācaɱ bhāsitāti.|| ||

Yathā kathampana bhante,||
Bhagavā abhijānāti vācaɱ bhāsitāti?1.|| ||

Evaɱ kho ahaɱ mahārāja,||
abhijānāmi vācaɱ bhāsitā 'n'atthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā,||
[128] yo sakideva sabbaɱ ñassati,||
sabbaɱ dakkhiti,||
n'etaɱ ṭhānaɱ vijjatī' ti.|| ||

Heturūpaɱ bhante,||
Bhagavā āha saheturūpaɱ bhante Bhagavā āha:'n'atthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā,yo sakideva sabbaɱ ñassati,||
sabbaɱ dakkhiti,||
n'etaɱ ṭhānaɱ vijjatī ti.|| ||

Cattāro me bhante,||
vaṇṇā: khattiyā brāhmaṇā vessā suddā.|| ||

Imesaɱ nu kho bhante,||
catunnaɱ vaṇṇānaɱ siyā viseso,||
siyā nānā-karaṇa'nti?|| ||

Cattāro 'me mahārāja,||
vaṇṇā.|| ||

Khattiyā brāhmaṇā vessā suddā.|| ||

Imesaɱ kho mahārāja,||
catunnaɱ vaṇṇānaɱ dve vaṇṇā aggamakkhāyanti,||
khattiyā ca brāhmaṇā ca.|| ||

Yad idaɱ abhivādanapacc'u'ṭ-ṭhānaañjali-kammasāmicīkammānanti.|| ||

Nāhaɱ bhante,||
Bhagavantaɱ diṭṭha-dhammikaɱ pucchāmi,||
samparāyikāhaɱ bhante,||
Bhagavantaɱ pucchāmi.|| ||

Cattāro me bhante,||
vaṇṇā: khattiyā brāhmaṇā vessā suddā.|| ||

Imesaɱ nu kho bhante,||
catunnaɱ vaṇṇānaɱ siyā viseso,||
siyā nānā-karaṇanti?|| ||

Pañc'imāni mahārāja,||
padhāniyaŋgāni.|| ||

Katamāni pañca?|| ||

Idha mahārāja,||
bhikkhū saddho hoti,||
sadda-hati Tathāgatassa bodhiɱ: 'Iti pi so Bhagavā arahaɱ Sammā-Sam-Buddho vijjā-caraṇa-sampanno Sugato loka-vidū anuttaro purisa-damma-sārathi Satthā deva-manussānaɱ Buddho Bhagavā' ti.|| ||

Appābādho hoti appātaŋko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya asaṭho hoti amāyāvī yathā-bhūtaɱ attānaɱ āvīkattā satthari vā viññūsu vā sabrahma-cārīsu.|| ||

Āraddha-viriyo viharati akusalānaɱ dhammānaɱ pahānāya kusalānaɱ dhammānaɱ upasampadāya thāmavā daḷha-parakkamo anikkhitta-dhūro kusalesu dhammesu.|| ||

Paññavā hoti uday'attha-gāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhi-kāya sammā-dukkha-k-khaya-gāminiyā imāni kho mahārāja,||
pañca padhāniyaŋgāni.|| ||

Cattāro'me mahārāja,||
vaṇṇā: khattiyā brāhmaṇā vessā suddā.|| ||

Te cassu imehi pañcahi padhāniyaŋgehi samannāgatā,||
taɱ n'esaɱ c'assa dīgha-rattaɱ hitāya sukhāyāti.|| ||

Cattāro me bhante vaṇṇā: khattiyā brāhmaṇā vessā [129] suddā,te cassu imehi pañcahi padhāniyaŋgehi samannāgatā ettha pana n'esaɱ bhante,||
siyā viseso siyā nānā-karaṇanti?.|| ||

Ettha kho pana nesāɱ mahārāja,||
padhānavemattataɱ1 vadāmi.|| ||

Seyyathāpassu2 mahārāja,||
dve hatth'idammā vā assa-dammā vā godammā vā sudantā suvinītā,||
dve hatth'idammā vā assa-dammā vā godammā vā adantā avinītā.|| ||

Taɱ kiɱ maññasi mahārāja,||
ye te dve hatth'idammā vā assa-dammā vā godammā vā sudantā suvinītā,||
api nu te dantāva dantakāraṇaɱ gaccheyyuɱ.|| ||

Dantāva dantabhūmiɱ sampāpuṇeyyunti?|| ||

Evaɱ bhante.

Ye pana te dve hatth'idammā vā assa-dammā vā godammā vā adantā avinītā,||
api nu te adantāva dantakāraṇaɱ gaccheyyuɱ.|| ||

Adantāva dantabhūmiɱ sampāpuṇeyyuɱ seyyathā pi te dve hatth'idammā vā assa-dammā vā godammā vā sudantā suvinītāti?|| ||

No h'etaɱ bhante.|| ||

Evam eva kho mahārāja,||
yaɱtaɱ saddhena pattabbaɱ appābādhena asaṭhena amāyāvinā āraddha-viriyena paññavatā,||
taɱ vata assaddho bavhābādho saṭho māyāvī kusito duppañño pāpuṇissatī'ti n'etaɱ ṭhānaɱ vijjatī ti.|| ||

Heturūpaɱ bhante,||
Bhagavā āha.|| ||

Saheturūpaɱ bhante Bhagavā āha.|| ||

Cattāro me bhante,||
vaṇṇā: khattiyā brāhmaṇā vessā suddā,||
te cassu imehi pañcahi padhāniyaŋgehi samannāgatā,||
te cassu samma-p-padhānā.|| ||

Ettha pana n'esaɱ bhante,||
siyā viseso,||
siyā nānā-karaṇan ti.|| ||

Ettha kho pana nesāɱ3 mahārāja,||
na kiñci nānā-karaṇaɱ vadāmi,||
yad idaɱ vimuttiyā vimuttiɱ.|| ||

Seyyathā pi mahārāja,||
puriso sukkhaɱ sākakaṭṭhaɱ ādāya aggiɱ abhinibbatteyya,||
tejo pātu-kareyya.|| ||

Atha aparo puriso sukkhaɱ sālakaṭṭhaɱ [130] ādāya,||
aggiɱ abhinibbatteyya,||
tejo pātu-kareyya.|| ||

Atha aparo puriso sukkhaɱ ambakaṭṭhaɱ ādāya aggiɱ abhinibbatteyya.|| ||

Tejo pātu-kareyya.|| ||

Atha aparo puriso sukkhaɱ udumbarakaṭṭhaɱ ādāya aggiɱ abhinibbatteyya tejo pātu-kareyya.|| ||

Taɱ kiɱ maññasi mahārāja,||
siyā nu kho tesaɱ aggīnaɱ nānādāruto abhinibbattānaɱ kiñci nānā-karaṇaɱ,||
acciyā vā acciɱ vaṇṇena vā vaṇṇaɱ,||
ābhāya vā ābhanti?|| ||

No h'etaɱ bhante.|| ||

Evam eva kho mahārāja,||
yaɱ taɱ tejaɱ viriyaɱ nippharati,||
taɱ4 padhānābhinibbattaɱ5 nāhaɱ tattha kiñci nānā-karaṇaɱ vadāmi yad idaɱ vimuttiyā vimuttinti.|| ||

Heturūpaɱ bhante,||
Bhagavā āha,||
saheturūpaɱ bhante,||
Bhagavā āha kiɱ pana bhante,||
atthi devā ti?|| ||

Kiɱ pana tvaɱ mahārāja?|| ||

Evaɱ vadesi: kiɱ pana bhante,||
atthi devā ti?|| ||

Yadi vā te bhante,||
devā āgantāro itthattaɱ,||
yadi vā anāgantāro itthattanti.|| ||

Ye te mahārāja?|| ||

Devā savyāpajjhā te devā āgantāro itthattaɱ ye te devā avyāpajjhā,||
te devā anāgantāro itthattanti.|| ||

Evaɱ vutte viḍūḍabho1 senāpati Bhagavantaɱ etad avoca: 'ye te bhante devā savyāpajjhā āgantāro itthattaɱ,||
te devā ye te devā avyāpajjhā anāgantāro itthattaɱ te deve tamhā ṭhānā cāvessanti vā pabbājessanti vā' ti.|| ||

Atha kho āyasmato Ānandassa etad ahosi: 'ayaɱ kho viḍūḍabho senāpati rañño Pasenadissa Kosalassa putto.|| ||

Ahaɱ Bhagavato putto.|| ||

Ayaɱ kho kāloyaɱ putto puttena manteyyā' ti.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando viḍūḍabhaɱ senāpatiɱ āmantesi: 'tenahi senāpati,||
taɱ yev'ettha paṭipucchissāmi.|| ||

Yathā te khameyya tathā naɱ vyākareyyāsi.|| ||

Taɱ kiɱ maññasi senāpati,||
yāvatā rañño Pasenadissa Kosalassa vijitaɱ,||
yattha ca rājā Pasenadi kosalo issariyādhipaccaɱ rajjaɱ kāreti.|| ||

Pahoti tattha rājā Pasenadi kosalo samaṇaɱ vā brāhmaṇaɱ vā puññavantaɱ vā apuññavantaɱ vā Brahma-cariyavantaɱ vā aBrahma-cariyavantaɱ vā tahmā ṭhānā cāvetuɱ vā pabbājetuɱ vā' ti?|| ||

Yāvatā bho rañño Pasenadissa Kosalassa vijitaɱ,||
yattha ca rājā Pasenadi kosalo issariyādhipaccaɱ [131] rajjaɱ kāreti.|| ||

Pahoti tattha rājā Pasenadi kosalo samaṇaɱ vā brāhmaṇaɱ vā puññavantaɱ vā apuññavantaɱ vā Brahma-cariyavantaɱ vā aBrahma-cariyavantaɱ vā tamhā ṭhānā cāvetuɱ vā pabbājetuɱ vā'ti|| ||

Taɱ kiɱ maññasi senāpati,||
yāvatā rañño Pasenadissa Kosalassa avijitaɱ,||
yattha ca rājā Pasenadi kosalo issariyādhipaccaɱ rajjaɱ na kāreti.|| ||

Pahoti tattha rājā Pasenadi kosalo samaṇaɱ vā brāhmaṇaɱ vā puññavantaɱ vā apuññavantaɱ vā Brahma-cariyavantaɱ vā aBrahma-cariyavantaɱ vā tahmā ṭhānā cāvetuɱ vā pabbājetuɱ vā'ti|| ||

Yāvatā rañño Pasenadissa Kosalassa avijitaɱ,||
yattha ca rājā Pasenadissa kosalo issariyādhipaccaɱ rajjaɱ na kāreti.Na tattha pahoti rājā Pasenadi kosalo samaṇaɱ vā brāhmaṇaɱ vā puññavantaɱ vā apuññavantaɱ vā Brahma-cariyavantaɱ vā aBrahma-cariyavantaɱ vā tahmā ṭhānā cāvetuɱ vā pabbājetuɱ vā'ti

Taɱ kiɱ maññasi senāpati,||
sutā te devā Tāvatiɱsāti?|| ||

Evaɱ bho,||
sutaɱ me devā Tāvatiɱsā.|| ||

Idhāpi bhotā raññā Pasenadinā kosalena sutā devā Tāvatiɱsā' ti.|| ||

Taɱ kiɱ maññasi senāpati,||
pahoti rājā Pasenadi kosalo deve Tāvatiɱse tamhā ṭhānā cāvetuɱ vā pabbājetuɱ vāti?|| ||

Dassanāyapi bho rājā Pasenadi kosalo deve Tāvatiɱse nappahoti.|| ||

Kuto pana tamhā ṭhānā cāvessati vā pabbājessati vā' ti.|| ||

Evam eva kho senāpati.|| ||

Ye te devā savyāpajjhā āgantāro itthattaɱ te devā,||
ye te devā avyāpajjhā anāgantāro itthattaɱ,||
te devā dassanāyapi nappahonti,||
kuto pana tamhā ṭhānā vācessanti vā pabbājessanti vā' ti.|| ||

Atha kho rājā Pasenadi kosalo Bhagavantaɱ etad avoca: 'ko nāmo ayaɱ bhante bhikkhūti?|| ||

Ānando nāma Mahārājāti.|| ||

Ānando vata bho Ānandarūpo vata bho.|| ||

Heturūpaɱ [132] bhante āyasmā Ānando āha.|| ||

Saheturūpaɱ bhante,||
āyasmā Ānando āha.|| ||

Kiɱ pana bhante,||
atthi Brahmā ti?|| ||

Kiɱ pana tvaɱ mahārāja evaɱ vadesi: kiɱ pana bhante,||
atthi Brahmā ti?|| ||

Yadi vā so bhante,||
Brahmā āgantā itthattaɱ.|| ||

Yadi vā anāgantā itthattanti.

Yo so Mahārājā Brahmā savyāpajjho,so Brahmā āgantā itthattaɱ,||
yo so Brahmā avyāpajjho so Brahmā anāgantā itthattanti.|| ||

Atha kho aññataro puriso rājānaɱ Pasenadiɱ Kosalaɱ etad avoca: 'sañjayo mahārāja,||
brāhmaṇo ākāsagotto āgato' ti.|| ||

Atha kho rājā Pasenadi kosalo sañjayaɱ brāhmaṇaɱ ākāsagottaɱ etad avoca: 'ko nu kho brāhmaṇa,||
imaɱ kathā-vatthuɱ rājantepure abbhudāhāsīti?

'Viḍūḍabho mahārāja,||
senāpatī' ti.|| ||

Viḍūḍabho senāpati evam āha: sañjayo mahārāja,||
brāhmaṇo ākāsagotto' ti.|| ||

Atha kho aññataro puriso rājānaɱ Pasenadiɱ Kosalaɱ etad avoca.|| ||

Yānakālo Mahārājāti.|| ||

Atha kho rājā Pasenadi kosalo Bhagavantaɱ etad avoca: sabbaññūtaɱ mayaɱ bhante Bhagavantaɱ apucchimhā sabbaññūtaɱ Bhagavā vyākāsi.|| ||

Tañ ca pan amhākaɱ ruccati c'eva khamati ca,||
tena c'amhā attamanā cātuvaṇṇiɱ suddhiɱ1 mayaɱ bhante,||
Bhagavantaɱ apucchimhā cātuvaṇṇiɱ suddhiɱ Bhagavā vyākāsi tañ ca pan amhākaɱ ruccati.|| ||

Ceva khamati ca.|| ||

Tena c'amhā attamanā adhideve mayaɱ|| ||

Bhante,||
Bhagavantaɱ apucchimhā,||
adhideve Bhagavā vyākāyi.|| ||

Tañ ca pan amhākaɱ ruccati c'eva khamati ca.|| ||

Tena c'amhā attamanā.|| ||

AdhiBrahmānaɱ mayaɱ bhante,||
Bhagavantaɱ apucchimhā,||
adhiBrahmānaɱ Bhagavā vyākāsi.|| ||

Tañ ca pan amhākaɱ ruccati c'eva khamati ca,||
tena c'amhā attamanā.|| ||

Yaɱ yad eva ca pana maya bhante,||
Bhagavantaɱ apucchimhā taɱ tad-eva Bhagavā vyākāsi.|| ||

Tañ ca pan amhākaɱ ruccati c'eva khamati ca,||
tena c'amhā attamanā handa [133] cadāni mayaɱ bhante,||
gacchāma bahu-kiccā mayaɱ bahu-karaṇīyāti.|| ||

Yassa dāni tvaɱ mahārāja,||
kālaɱ maññasiti.|| ||

Atha kho rājā Pasenadi kosalo Bhagavato bhāsitaɱ abhinan'ditvā anumo-ditvā uṭṭhāy āsanā Bhagavantaɱ abhivādetvā padakkhiṇaɱ katvā pakkāmīti.|| ||

Kaṇṇakatthala suttaɱ dasamaɱ


 

Contact:
E-mail
Copyright Statement