Majjhima Nikaya


[Site Map]  [Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]


 

Majjhima Nikāya
III. Upari Paṇṇāsa
5. Saḷāyatana Vagga

Sutta 152

Indriya-Bhāvanā Suttaɱ

Adapted from the 1995 edition of the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series.

 


 

[1][chlm][pts][than][ntbb][upal][olds] Evaɱ me sutaɱ:

Ekaɱ samayaɱ Bhagavā kajaŋgalāyaɱ viharati mūkheluvane.|| ||

2. Atha kho uttaro māṇavo pārāsariyantevāsī yena Bhagavā, ten'upasankami. Upasaŋkamitvā Bhagavatā saddhiɱ sammodi. Sammodanīyaɱ kathaɱ sārāṇīyaɱ vīti-sāretvā eka-m-antaɱ nisīdi. Eka-m-antaɱ nisinnaɱ kho uttaraɱ māṇavaɱ pārāsariyantevāsiɱ Bhagavā etad avoca:
Deseti uttara, pārāsariyo brāhmaṇo sāvakānaɱ indriyabhāvananti.|| ||

Deseti bho Gotama, pārāsariyo brāhmaṇo sāvakānaɱ indriyabhāvananti.|| ||

Yathā kathaɱ pana uttara, deseti pārāsariyo brāhmaṇo sāvakānaɱ indriyabhāvananti.|| ||

Idha bho Gotama, cakkhunā rūpaɱ na passati, sotena saddaɱ na suṇāti. Evaɱ bho Gotama, deseti pārāsariyo brāhmaṇo sāvakānaɱ indriyabhāvananti.|| ||

Evaɱ sante kho uttara, andho bhāvitindriyo bhavissati, badhiro bhāvitindriyo bhavissati. Yathā pārāsariyassa brāhmaṇassa vacanaɱ. Andho hi uttara, cakkhunā rūpaɱ na passati. Badhiro sotena saddaɱ na suṇātī' ti.|| ||

Evaɱ vutte uttaro māṇavo pārāsariyantevāsī tuṇhī-bhūto maŋku-bhūto patta-k-khandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.|| ||

3. Atha kho Bhagavā uttaraɱ māṇavaɱ pārāsariyantevāsiɱ tuṇhī-bhūtaɱ maŋku-bhūtaɱ patta-k-khandhaɱ adhomukhaɱ pajjhāyan taɱ appaṭibhānaɱ viditvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: 'aññathā kho Ānanda, deseti pārāsariyo brāhmaṇo sāvakānaɱ indriyabhāvanaɱ, aññathā ca pan'Ānanda ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā hotī' ti.|| ||

Etassa Bhagavā kālo, etassa Sugata kālo, yaɱ Bhagavā ariyassa vinaye anuttaraɱ indriyabhāvanaɱ deseyya, Bhagavato sutvā bhikkhū dhāre-s-santī' ti.|| ||

Tena'hĀnanda, suṇāhi sādhukaɱ mana-sikarohi bhāsissāmī' ti. Evaɱ bhante' ti kho āyasmā Ānando Bhagavato pacca-s-sosi. Bhagavā etad avoca:|| ||

4. KathañcĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā hoti: idh'Ānanda, bhikkhuno cakkhunā rūpaɱ disvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So evaɱ pajānāti: 'uppannaɱ kho me idaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ. Tañ ca kho saŋkhataɱ oḷārikaɱ paṭicca-samuppannaɱ, etaɱ santaɱ etaɱ paṇītaɱ yad idaɱ upekkhā' ti. Tassa taɱ uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Seyyathā pi Ānanda, cakkhumā puriso ummīletvā vā nimīleyya nimīletvā vā ummīleyya. Evam eva kho Ānanda, yassa kassaci evaɱ sīghaɱ evaɱ tuvaṭaɱ evaɱ appakasirena uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkho saṇṭhāti. Ayaɱ vuccatĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā cakkhu-viññeyyesu rūpesu.|| ||

5. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno sotena saddaɱ sutvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So evaɱ pajānāti: uppannaɱ kho me idaɱ manāpaɱ, uppannaɱ amanāpaɱ, uppannaɱ manāpāmanāpaɱ. Tañ ca kho saŋkhataɱ oḷārikaɱ paṭicca-samuppannaɱ. Etaɱ santaɱ etaɱ paṇītaɱ yad idaɱ upekkhā' ti. Tassa taɱ uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Seyyathā pi Ānanda, balavā puriso appakasiren'eva accharaɱ pahareyya. Evam eva kho Ānanda, yassa kassaci evaɱ sīghaɱ evaɱ tuvaṭaɱ evaɱ appakasirena uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Ayaɱ vuccatĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā sota-viññeyyesu saddesu.|| ||

6. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno ghānena gandhaɱ ghāyitvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So evaɱ pajānāti: 'uppannaɱ kho me idaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ. Tañ ca kho saŋkhataɱ oḷārikaɱ paṭicca-samuppannaɱ. Etaɱ santaɱ etaɱ paṇītaɱ yad idaɱ upekkhā' ti. Tassa taɱ uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Seyyathā pi Ānanda, īsakapoṇe, paduminīpatte udakaphusitāni pavattanti, na saṇṭhahanti. Evam eva kho Ānanda, yassa kassaci evaɱ sīghaɱ evaɱ tuvaṭaɱ evaɱ appakasirena uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Ayaɱ vuccatĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā ghāna-viññeyyesu gandhesu.|| ||

7. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno jivhāya rasaɱ sāyitvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So evaɱ pajānāti: 'uppannaɱ kho me idaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ. Tañ ca kho saŋkhataɱ oḷārikaɱ paṭicca-samuppannaɱ. Etaɱ santaɱ etaɱ paṇītaɱ yad idaɱ upekkhā' ti. Tassa taɱ uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Seyyathā pi Ānanda, balavā puriso jivhagge kheḷapiṇḍaɱ saɱyuhitvā appakasirena vameyya. Evam eva kho Ānanda, yassa kassaci evaɱ sīghaɱ evaɱ tuvaṭaɱ evaɱ appakasirena uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Ayaɱ vuccatĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā jivhā-viññeyyesu rasesu.|| ||

8. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno kāyena phoṭṭhabbaɱ phusitvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So evaɱ pajānāti: 'uppannaɱ kho me idaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ. Tañ ca kho saŋkhataɱ oḷārikaɱ paṭicca-samuppannaɱ. Etaɱ santaɱ etaɱ paṇītaɱ yad idaɱ upekkhā' ti. Tassa taɱ uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Seyyathā pi Ānanda, balavā puriso sammiñjitaɱ vā bāhaɱ pasāreyya, pasāritaɱ vā bāhaɱ sammiñjeyya. Evam eva kho Ānanda, yassa kassaci evaɱ sīghaɱ evaɱ tuvaṭaɱ evaɱ appakasirena uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Ayaɱ vuccatĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā kāya-viññeyyesu phoṭṭhabbesu.|| ||

9. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno manasā dhammaɱ viññāya uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So evaɱ pajānāti: 'uppannaɱ kho me idaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ. Tañ ca kho saŋkhataɱ oḷārikaɱ paṭiccasamūppannaɱ. Etaɱ santaɱ etaɱ paṇītaɱ yad idaɱ upekkhā' ti. Tassa taɱ uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Seyyathā pi Ānanda, balavā puriso divasasantatte ayokaṭāhe dve vā tīṇī vā udakaphusitāni nipāteyya. Dandho Ānanda, udakaphusitānaɱ nipāto, atha kho naɱ khippam'eva parikkhayaɱ pariyādānaɱ gaccheyya. Evam eva kho Ānanda, yassa kassaci evaɱ sīghaɱ evaɱ tuvaṭaɱ evaɱ appakasirena uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Ayaɱ vuccatĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā mano-viññeyyesu dhammesu. Evaɱ kho Ānanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā hoti.|| ||

10. KathañcĀnanda, sekho hoti pāṭipado. IdĀnanda, bhikkhuno cakkhunā rūpaɱ disvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jīgucchati. Sotena saddaɱ sutvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jīgucchati. Ghānena gandhaɱ ghāyitvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jīgucchati. Jivhāya rasaɱ sāyitvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jīgucchati. Kāyena phoṭṭhabbaɱ phusitvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jīgucchati. Manasā dhammaɱ viññāya uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jigucchati. Evaɱ kho Ānanda, sekho hoti pāṭipado.|| ||

11. KathañcĀnanda, ariyo hoti bhāvitindriyo. Idh'Ānanda, bhikkhuno cakkhunā rūpaɱ disvā uppajjati manāpaɱ. Uppajjati amanāpaɱ. Uppajjati manāpāmanāpaɱ. So sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle a-p-paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Appaṭikkūla-saññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: a-p-paṭikkule paṭikkula-saññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle ca a-p-paṭikkūle ca a-p-paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Appaṭikkūla-saññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: a-p-paṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūlaɱ ca a-p-paṭikkūlaɱ ca tadūbhayaɱ abhini-vajjetvā upekkhako vihareyyaɱ sato sampajāno' ti. Upekkhako tattha viharati sato sampajāno.|| ||

12. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno sotena saddaɱ sutvā uppajjati manāpaɱ. Uppajjati amanāpaɱ. Uppajjati manāpāmanāpaɱ. So sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle a-p-paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Appaṭikkūla-saññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: a-p-paṭikkule paṭikkula-saññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle ca a-p-paṭikkūle ca a-p-paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Appaṭikkūla-saññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: a-p-paṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūlaɱ ca a-p-paṭikkūlaɱ ca tadūbhayaɱ abhini-vajjetvā upekkhako vihareyyaɱ sato sampajāno' ti. Upekkhako tattha viharati sato sampajāno.|| ||

13.Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno ghānena gandhaɱ ghāyitvā uppajjati manāpaɱ. Uppajjati amanāpaɱ. Uppajjati manāpāmanāpaɱ. So sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle a-p-paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Appaṭikkūla-saññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: a-p-paṭikkule paṭikkula-saññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle ca a-p-paṭikkūle ca a-p-paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Appaṭikkūla-saññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: a-p-paṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūlaɱ ca a-p-paṭikkūlaɱ ca tadūbhayaɱ abhini-vajjetvā upekkhako vihareyyaɱ sato sampajāno' ti. Upekkhako tattha viharati sato sampajāno.|| ||

14. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno jivhāya rasaɱ sāyitvā uppajjati manāpaɱ. Uppajjati amanāpaɱ. Uppajjati manāpāmanāpaɱ. So sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle a-p-paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Appaṭikkūla-saññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: a-p-paṭikkule paṭikkula-saññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle ca a-p-paṭikkūle ca a-p-paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Appaṭikkūla-saññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: a-p-paṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūlaɱ ca a-p-paṭikkūlaɱ ca tadūbhayaɱ abhini-vajjetvā upekkhako vihareyyaɱ sato sampajāno' ti. Upekkhako tattha viharati sato sampajāno.|| ||

15. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno kāyena phoṭṭhabbaɱ phusitvā uppajjati manāpaɱ. Uppajjati amanāpaɱ. Uppajjati manāpāmanāpaɱ. So sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle a-p-paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Appaṭikkūla-saññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: a-p-paṭikkule paṭikkula-saññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle ca a-p-paṭikkūle ca a-p-paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Appaṭikkūla-saññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: a-p-paṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūlaɱ ca a-p-paṭikkūlaɱ ca tadūbhayaɱ abhini-vajjetvā upekkhako vihareyyaɱ sato sampajāno' ti. Upekkhako tattha viharati sato sampajāno.|| ||

16. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno manasā dhammaɱ viññāya uppajjati manāpaɱ. Uppajjati amanāpaɱ uppajjati manāpāmanāpaɱ. So sace ākaŋkhati: paṭikkūle a-p-paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Appaṭikkūla-saññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'a-p-paṭikkule paṭikkula-saññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle ca a-p-paṭikkūle ca a-p-paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Appaṭikkūla-saññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'a-p-paṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūla-saññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: paṭikkūlaɱ ca a-p-paṭikkūlaɱ ca tadūbhayaɱ abhini-vajjetvā upekkhako vihareyyaɱ sato sampajāno' ti. Upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Evaɱ kho Ānanda, ariyo hoti bhāvitindriyo.|| ||

17. Iti kho Ānanda, desitā mayā ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā. Desitā sekho paṭipado. Desito ariyo bhāvitindriyo.|| ||

18. Yaɱ kho Ānanda, Satthārā karaṇīyaɱ sāvakānaɱ hitesinā anukampa-kena anukampaɱ upādāya, kataɱ vo taɱ mayā. Etāni Ānanda, rukkha-mūlāni, etāni suññāgārāni, jhāyathĀnanda, mā pamādattha. Mā pacchā vippaṭi-sārino ahuvattha. Ayaɱ vo amhākaɱ anusāsanīti.|| ||

Idam avoca Bhagavā, atta-mano āyasmā Ānando Bhagavato bhāsitaɱ abhinandīti.|| ||

Indriyabhāvanāsuttaɱ dasamaɱ


 

Contact:
E-mail
Copyright Statement